Avrupa Birliği (AB), Yunanistan'ın bir denizcilik şirketini korumak amacıyla Rusya'ya yönelik yeni yaptırım paketini haftalarca geciktirmesinin ardından yaptırım sürecini yeniden şekillendirmeyi değerlendiriyor.
Financial Times'ın haberine göre Avrupalı yetkililer, üye ülkelerin müzakerelerde veto hakkını pazarlık aracı olarak kullanmasını zorlaştırmak amacıyla, daha hedef odaklı mali yaptırımların daha hızlı onaylanmasını sağlayacak yeni yöntemler üzerinde çalışıyor. Atina yönetimi, Rus sıvılaştırılmış doğal gazını (LNG) taşımaya devam eden Dynagas filosuna muafiyet tanınmasını, Rusya'nın finans sistemi ile petrol ihracat gelirlerini hedef alan ve bunlarla doğrudan bağlantısı bulunmayan yaptırım tedbirlerine onay vermek için şart koşmuştu.
Konuya yakın üç yetkili, Rusya ile iş yapmayı sürdüren şirketlerini korumaya çalışan üye ülkelerin son yaptırım görüşmelerinde giderek daha sık başvurduğu bu yöntemi sınırlamak amacıyla çeşitli seçeneklerin değerlendirildiğini söyledi.
Büyük paketler yerine küçük yaptırım grupları
Hem Avrupa Komisyonu'nda hem de Ukrayna'yı en güçlü şekilde destekleyen üye ülkeler arasında destek gören önerilerden biri, yaptırımların kamuoyunda ses getiren büyük paketler halinde değil, tek tek ya da küçük tematik gruplar halinde hazırlanıp yürürlüğe konulması.
Yetkililer, bu yaklaşımın ulusal vetolar nedeniyle yaptırımların gecikme riskini azaltacağını belirtiyor.
Konuya yakın bir yetkili, Yunanistan'ın haftalar süren itirazlarının ardından perşembe günü kabul edilen yaptırımlara atıfta bulunarak, “Bu son ‘yaptırım paketi' olabilir. Artık bu yöntemin işe yaramadığı çok net şekilde görüldü.” ifadelerini kullandı.
İlginizi çekebilir:
Hürmüz Boğazı geçişlerinde İran’a ödeme yapılması yasaklanabilir
21 yaptırım paketi kabul edildi
AB, Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesinden bu yana 27 üye ülkenin oy birliğiyle kabul ettiği 21 yaptırım paketi yürürlüğe koydu. Bu paketler, çoğu zaman kamuoyunda daha görünür olmak veya işgalin yıl dönümü gibi belirli tarihlerde açıklanmak amacıyla farklı yaptırım kalemlerinin tek bir paket altında toplanmasıyla hazırlandı.
Ancak bu yöntem, belirli bir yaptırım maddesine yönelik ulusal itirazların, tüm üye ülkelerin desteklediği diğer yaptırımları da geciktirmesine yol açtı.
Dynagas muafiyeti tartışması
Bu durumun son örneği geçen hafta yaşandı. Yunanistan, milyarder armatör George Prokopiou'ya ait Dynagas şirketine istisna tanınmadığı sürece son yaptırım paketini onaylamayacağını bildirdi.
Söz konusu yaptırım, Ekim 2025'te kabul edilmiş ve Dynagas'ın Ocak 2027'den itibaren Rus LNG'sini AB dışındaki ülkelere taşımasını yasaklamıştı.
Yunanistan'ın talebinin kabul edilmesiyle Dynagas'ın bu taşımacılığı sürdürmesine izin verildi. Böylece AB'nin Rusya'ya yönelik ekonomik yaptırımlarında ilk kez bir yaptırım geri adımı atılmış oldu.
Atina'nın tutumu nedeniyle Rusya'nın ham petrol ihracatından milyarlarca avro gelir elde etmesini zorlaştıracak önlemler, 94 Rus finans kuruluşunun mal varlıklarının dondurulması ve 33 bankaya işlem yasağı getirilmesi gibi diğer yaptırımlar da haftalarca bekletildi.
Diplomatlardan tepki
Müzakerelere katılan çok sayıda AB diplomatı, Yunanistan'ın izlediği yöntemi “kabul edilemez” olarak nitelendirdi.
Diplomatlardan biri, “Artık kimsenin bana ‘dayanışma'dan söz etmesini istemiyorum.” ifadelerini kullandı.
Yunan yetkililer ise Rus LNG taşımacılığı yasağının yanlışlıkla kabul edildiğini, bu uygulamanın Rus ekonomisinden çok Dynagas'a zarar vereceğini ve Çin ile AB dışındaki rakip armatörlere avantaj sağlayacağını savunuyor.
Yeni sistem daha hızlı yaptırım sağlayabilir
Yeni yöntemi destekleyen yetkililere göre güçlü ve etkili yaptırımlar, büyük paketler yerine ayrı ayrı ya da küçük gruplar halinde hazırlandığında AB Konseyi tarafından daha hızlı onaylanabilecek. Böylece belirli bir ülkenin itirazı, diğer yaptırımların yürürlüğe girmesini engelleyemeyecek.
Bununla birlikte bazı yetkililer, mevcut sistemin de üye ülkelere yaptırımların ekonomik maliyetinin birçok başkent tarafından birlikte üstlenildiğini göstererek ortak hareket etme iradesini güçlendirdiğini savunuyor.
Avrupa Komisyonu sözcüsü, yaptırım stratejisinde değişiklik yapılıp yapılmayacağına ilişkin soruları yanıtsız bıraktı. Sözcü, “Savaşın başlamasından bu yana bu büyüklükte 21 yaptırım paketi kabul edildiği düşünüldüğünde, Rusya bugün üzerinde ciddi baskı oluşturan çok sayıda yaptırıma tabi bulunuyor.” değerlendirmesinde bulundu.
