Yunanistan ve GKRY, İsrail’le savunma işbirliğini derinleştiriyor

MDN MEDIA
  • |

Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ve İsrail arasındaki işbirliği, Doğu Akdeniz’deki güç dengelerini etkileyebilecek çok boyutlu bir ortaklığa dönüşüyor. Ortak askerî tatbikatlar, istihbarat paylaşımı ve savunma sanayisi projeleriyle derinleşen ilişkiler; hava savunmasından enerji kaynaklarına, elektrik bağlantılarından teknoloji yatırımlarına kadar uzanıyor. Yunanistan’ın İsrail’le yaklaşık 3,6 milyar dolarlık hava savunma projesi üzerinde ilerlemesi ve GKRY’nin İsrail yapımı savunma sistemlerini envanterine katması, bu yakınlaşmanın somut adımları arasında yer alıyor.

İşbirliğinin arkasında, Atina ve GKRY’nin Türkiye karşısındaki güvenlik kaygılarının yanı sıra İsrail’in Doğu Akdeniz’de stratejik ortaklıklarını genişletme arayışı bulunuyor. Üç ülke, askerî koordinasyonu geliştirirken doğalgaz kaynaklarının değerlendirilmesi, elektrik şebekelerinin birbirine bağlanması ve Avrupa ile Asya arasındaki ticaret koridorlarının güçlendirilmesi gibi alanlarda da ortak çıkarlar arıyor. Hindistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’yle gelişen ilişkiler de bu işbirliğinin daha geniş bir bölgesel ağa dönüşme ihtimalini gündeme getiriyor.

Ancak ortaya çıkan yapı, tarafların birbirlerini askerî olarak savunmayı taahhüt ettiği resmî bir ittifak niteliği taşımıyor. Buna rağmen ortak tatbikatlar, savunma sistemlerinin birlikte çalışabilirliği ve teknoloji paylaşımı, bölgedeki askerî dengeler açısından önem taşıyor. Türkiye’nin bu yakınlaşmaya ilişkin endişeleri sürerken, Yunanistan ve GKRY’da da İsrail’le artan askerî ve ekonomik ilişkilerin maliyeti tartışılıyor. Gazze’deki savaş nedeniyle büyüyen tepkiler, silâh alımları ve İsrailli şirketlerin kritik sektörlerdeki varlığı, hükûmetlerin stratejik tercihleriyle kamuoyundaki itirazlar arasındaki gerilimi artırıyor.

Yunanistan’dan milyarlarca dolarlık savunma yatırımı

İşbirliğinin en somut örneklerinden biri, Yunanistan’ın “Achilles Shield” adı verilen çok katmanlı hava ve füze savunma sistemi. İsrail’le yürütülen ve yaklaşık 3,1-3,5 milyar avro, diğer bir ifadeyle yaklaşık 3,6 milyar dolar değer biçilen proje kapsamında Spyder, Barak MX ve David’s Sling sistemlerinin yanı sıra radar ve komuta-kontrol altyapısının tedarik edilmesi öngörülüyor.

Proje, Yunanistan’ın 2030 hedefleri doğrultusunda yürüttüğü kapsamlı askerî modernizasyon programının bir parçası. Atina, hava araçları, balistik füzeler ve insansız hava araçlarından kaynaklanan tehditlere karşı farklı savunma sistemlerini ortak bir ağda birleştirmeyi amaçlıyor. Yunan savunma sanayisinin projeye en az yüzde 25 oranında katılması ve kaynak koduna erişim gibi konular da anlaşmanın önemli unsurları arasında yer alıyor.

Yunanistan ayrıca İsrail’in savunma sanayisiyle ortak üretim ve teknoloji geliştirme imkânlarını artırmaya çalışıyor. Ülkenin İsrail’den 36 PULS roketatar sistemi satın almak üzere yaklaşık 758 milyon dolarlık bir anlaşma üzerinde ilerlemesi de bu stratejinin parçası.

Atina yönetimi, yatırımları yalnızca Türkiye ile yaşanan anlaşmazlıklar üzerinden açıklamıyor. Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias, hava savunmasının yanı sıra insansız sistemler, siber güvenlik ve uzay boyutunu da içeren yeni bir savunma mimarisine ihtiyaç duyulduğunu savunuyor. Bununla birlikte Ege ve Doğu Akdeniz’de çözülemeyen ihtilaflar, Türkiye’nin askerî kapasitesi ve savunma sanayisindeki gelişimi Yunanistan’ın güvenlik hesaplarında belirleyici olmaya devam ediyor.

İlginizi çekebilir:

Enerji krizi fosil yakıtlardan çıkışı hızlandırıyor

GKRY’de de İsrail’in askerî ve ekonomik varlığı artıyor

GKRY de Rus yapımı sistemlerin bakımında yaşanan güçlükler ve savunma kapasitesini yenileme ihtiyacı doğrultusunda İsrail’le ilişkilerini güçlendiriyor. İsrail Havacılık ve Uzay Sanayii tarafından üretilen Barak MX hava savunma sisteminin adaya tedariki, bu yakınlaşmanın öne çıkan adımlarından biri. İki ülke ayrıca ortak askerî eğitim ve tatbikatlar yürütüyor.

İlişkiler savunmayla sınırlı değil. İsrailli şirketler Kıbrıs’ın su yönetimi, sağlık, doğalgaz ve finans sektörlerinde de faaliyet gösteriyor. İsrail’in devlete ait su şirketi Mekorot, Kıbrıs’taki bazı tuzdan arındırma tesislerinin işletilmesinde yer alırken, İsrailli enerji şirketi NewMed Energy, Aphrodite doğalgaz sahasında yüzde 30 paya sahip.

GKRY Merkez Bankası verilerine göre İsrail kaynaklı yatırımların toplamı 2024 sonunda 5,1 milyar avroya ulaştı. Bu tutar, 2017’de kaydedilen seviyenin altı katından fazla. İsrail bağlantılı Hadassah sağlık grubunun Limasol’da faaliyete başlaması ve İsrail’in Tel Aviv Borsası’nın GKRY Borsası için olası teklifinin gündeme gelmesi de ekonomik ilişkilerin genişleyen kapsamını gösteriyor.

Ancak bu büyüme, adada egemenlik ve ekonomik bağımlılık tartışmalarını da beraberinde getiriyor. Bazı GKRY sakinleri, su gibi temel kaynaklardan savunmaya kadar uzanan alanlarda yabancı şirketlerin etkisinin artmasından kaygı duyuyor. Eleştiriler, İsrail’in Filistin topraklarındaki politikalarına yönelik tepkilerle de birleşiyor.

GKRY hükûmeti ise İsrail’le yakın ilişkileri, Türkiye karşısındaki güvenlik ihtiyaçları ve Doğu Akdeniz’deki stratejik konumuyla gerekçelendiriyor. Buna karşılık muhalefetteki AKEL, İsrail’le yakınlaşmayı eleştirerek GKRY’nin Türkiye’nin kuzeydeki askerî varlığına yönelik itirazlarıyla Filistin meselesindeki tutumu arasındaki çelişkiye dikkat çekiyor.

Enerji ve ulaşım projeleri de gündemde

Üçlü işbirliğinin diğer ayağını Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları ve bağlantı projeleri oluşturuyor. İsrail ve Kıbrıs açıklarındaki doğalgaz sahalarının geliştirilmesi, bölgesel elektrik bağlantıları ve EastMed doğalgaz boru hattı uzun süredir gündemdeki projeler arasında bulunuyor.

Yunanistan, GKRY ve İsrail’in ABD ile birlikte yürüttüğü “3+1” formatındaki temaslarda da enerji güvenliği ve bölgesel bağlantılar ele alınıyor. Great Sea Interconnector projesiyle üç ülkenin elektrik şebekelerinin birbirine bağlanması hedeflenirken, Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) da Avrupa ile Asya arasındaki ticaret ve ulaşım bağlantılarını geliştirmeye yönelik girişimler arasında yer alıyor.

Bununla birlikte, özellikle EastMed boru hattı ve elektrik bağlantısı gibi projelerin maliyeti, teknik zorlukları ve ekonomik getirileri konusunda soru işaretleri sürüyor. Uzmanlar, bu girişimlerin bölgesel işbirliğini güçlendirme potansiyeli taşıdığını, ancak tümünün hayata geçirileceğinin kesin olmadığını vurguluyor.

İsrail’in Yunanistan ve GKRY ile geliştirdiği ilişkiler, Hindistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’yle yürütülen temaslarla daha geniş bir stratejik ağın parçası hâline de geliyor. Ancak bu ülkeler arasındaki ilişkiler aynı hukuki ve askerî yükümlülüklere dayanmıyor; savunma anlaşmaları, ikili ortaklıklar ve ekonomik projeler farklı düzeylerde ilerliyor.

Türkiye açısından bölgesel dengeler

Ankara; Yunanistan, GKRY ve İsrail arasındaki askerî koordinasyonun Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki çıkarlarına etkisini yakından izliyor. Dışişleri Bakanlığı, Kıbrıs’ın GKRY’ye ait kısmına İsrail yapımı hava savunma sistemi konuşlandırılmasının bölgesel istikrarı olumsuz etkileyebileceği ve silâhlanma yarışını hızlandırabileceği uyarısında bulunmuştu. Öte yandan Millî Savunma Bakanlığı yetkilileri, üçlü işbirliği formatının Türkiye’ye yönelik askerî bir tehdit oluşturmadığını belirten açıklamalar yaptı.

Bölgedeki gelişmeler, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2025’te imzalanan karşılıklı savunma anlaşmasıyla birlikte de değerlendiriliyor. Bu anlaşma, taraflardan birine yönelik silâhlı saldırının diğerlerine yönelik saldırı olarak kabul edilmesini öngörüyor. Ancak uzmanlar, bu pakt ile Yunanistan– GKRY–İsrail arasındaki işbirliğinin aynı nitelikte olmadığını vurguluyor.

İsrail’in Yunanistan ve GKRY ile ilişkilerini Türkiye’ye karşı oluşturulmuş resmî bir askerî ittifak olarak tanımlamak, mevcut anlaşmaların kapsamını aşan bir yorum olur. Bununla birlikte, savunma sistemlerinin birlikte çalışabilirliği, ortak eğitim faaliyetleri ve savunma sanayisindeki bağlantılar Doğu Akdeniz’deki askerî dengeleri etkileyebilecek gelişmeler olarak öne çıkıyor.

Yakınlaşmanın siyasi maliyeti de giderek daha görünür hâle geliyor. Yunanistan’da İsrail’den silah alımlarına ve hükümetin İsrail’le ilişkilerine yönelik eleştiriler, Gazze’deki savaş nedeniyle düzenlenen Filistin yanlısı gösterilerle birlikte sürüyor. Kıbrıs’ta ise İsrail yatırımlarının artması, güvenlik işbirliği ve ekonomik bağımlılık konusundaki tartışmaları derinleştiriyor.

Böylece Yunanistan, GKRY ve İsrail arasındaki ilişkiler, Doğu Akdeniz’de güvenlik ve ekonomik çıkarların kesiştiği çok katmanlı bir ortaklığa dönüşüyor. Bu ortaklığın geleceği yalnızca yeni savunma anlaşmalarına değil, enerji ve altyapı projelerinin uygulanabilirliğine, bölgesel gerilimlerin seyrine ve üç ülkedeki kamuoyu tepkilerine de bağlı olacak.

Bu haberin/makalenin tamamı ya da bir kısmı kaynak gösterilmeden yayımlanamaz. Kaynak gösterilse dahi aktif link verilerek kullanılabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayımlayanlar hakkında yasal işlem başlatılır.

ETİKETLER: , ,
Bunu Paylaşın