Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ilişkin atık istatistiklerini açıkladı. Verilere göre, Türkiye genelinde imalat sanayi, maden işletmeleri, termik santraller, organize sanayi bölgeleri (OSB) ve hane halkları dahil olmak üzere toplam 120 milyon ton atık oluştu. Bu miktarın 42,2 milyon tonu “tehlikeli atık” olarak kayıtlara geçti.
İmalat sanayi iş yerlerinde 2024 yılında 4,2 milyon tonu tehlikeli olmak üzere toplam 24,4 milyon ton atık toplandı. Bu atıkların yüzde 70,1’i satıldı veya lisanslı atık işleme tesislerine gönderildi. Yüzde 12,1’i tesis bünyesinde geri kazanılırken, yüzde 10,8’i düzenli depolama tesislerine yönlendirildi. Atıkların yüzde 2,6’sı yakma tesislerinde, yüzde 2,4’ü belediye veya OSB yönetimleri tarafından bertaraf edildi. Yüzde 1,8’i iş yeri sahasında depolanırken, yüzde 0,1’i diğer yöntemlerle imha edildi.
Maden işletmelerinde 1 milyar tondan fazla atık
Maden işletmelerinde dekapaj malzemesi ve pasa hariç 40,5 milyon ton atık oluştu. Dekapaj ve pasa dahil edildiğinde toplam atık miktarı 1 milyar 61 milyon tona ulaştı. Bu atıkların yüzde 99,99’unu mineral atıklar oluşturdu. Toplam atığın yüzde 85,1’i pasa sahalarında, atık barajlarında veya düzenli depolama tesislerinde bertaraf edilirken, yüzde 12,5’i ocak içine geri dolduruldu, yüzde 2,4’ü ise diğer yöntemlerle geri kazanıldı veya bertaraf edildi.
Termik santrallerde 10,4 bin tonu tehlikeli olmak üzere toplam 26,5 milyon ton atık üretildi. Bu atıkların yüzde 84,6’sını kül ve cüruflar, yüzde 15,4’ünü diğer atıklar oluşturdu. Atıkların yüzde 86,9’u kül dağı, kül barajı veya düzenli depolama tesislerinde bertaraf edilirken, yüzde 13,1’i lisanslı tesislere gönderildi, maden ve taş ocaklarının geri doldurulmasında kullanıldı ya da diğer yöntemlerle bertaraf edildi.
OSB müdürlüklerinin altyapı hizmetleri ve atık su arıtımı gibi faaliyetleri sonucu 196 bin tonu tehlikeli olmak üzere toplam 397 bin ton atık ortaya çıktı. Bu atıkların yüzde 95,5’i atık işletme tesislerine gönderildi, yüzde 4,5’i ise diğer yöntemlerle bertaraf edildi.
Belediyelerde kişi başına günlük 1,09 kilo atık
Toplam 1401 belediyenin 1392’sinde atık hizmeti verildi. Bu belediyelerde toplanan 32,3 milyon ton atığın yüzde 88,9’u atık işleme tesislerine, yüzde 10,9’u belediye çöplüklerine gönderildi. Geriye kalan yüzde 0,3’ü ise diğer yöntemlerle bertaraf edildi. Belediyelerde kişi başına düşen günlük ortalama atık miktarı 1,09 kilogram olarak hesaplandı. Ayrıca belediyelerin işlettiği atık su arıtma tesislerinde 353 bin ton (kuru madde bazında) atık su arıtma çamuru üretildi.
195 milyon ton atık işlendi
Atık bertaraf ve geri kazanım tesislerinde 2024 yılı boyunca 195 milyon ton atık işlendi. Bunun 139 milyon tonu bertaraf edilirken, 56 milyon tonu geri kazanıldı. Düzenli depolama tesislerinde 138 milyon ton, yakma tesislerinde ise 448 bin ton atığın bertarafı sağlandı.
Beraber yakma (ko-insinerasyon) tesislerinde 4,7 milyon ton atık yakılarak enerji geri kazanımı elde edildi. Kompost tesislerinde 124 bin ton, diğer tesislerde ise 51,5 milyon ton metal, plastik, kâğıt ve mineral gibi atıklar geri kazanıldı.
TÜİK’in açıklamasına göre, bu veriler Türkiye genelindeki tüm belediyelerden, 50 ve üzeri çalışanı olan imalat sanayi iş yerlerinden, 100 megavat ve üzeri kurulu güce sahip termik santrallerden, altyapısı tamamlanmış OSB müdürlüklerinden, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’ne üretim beyanında bulunan maden işletmelerinden ve lisanslı ya da belediye işletimindeki bertaraf tesislerinden derlendi.
