Trump’ın özellikle Orta Doğulu liderlerle arasının iyi olması ve kişisel ilişkilerini ülkeler arası ilişkilere de yansıtması, başkan olduğu her iki dönemde de öne çıkan özelliklerinden biri olarak görülüyor.
Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şaara’nın da “Trump ile çok özel bir ilişkim var.” demesi, Orta Doğu’da Trump ile olan yakınlaşma rekabetini kızıştırdı. Trump, Orta Doğulu liderleri sever, onlar da Trump’ı.
Avrupalı liderlerle arası her zaman seviyeli olan ve hatta zaman zaman gergin olan Trump’ın, Orta Doğulu liderlerle yakın dostluklar kurması sadece ülkesinin menfaatleri doğrultusunda olan bir husus mu, yoksa gerçekten kişisel olarak Orta Doğulu liderlerle daha iyi anlaştığından mı kaynaklanıyor?
Emmanuel Macron, Andy Burnham, Friedrich Merz, Petteri Orpo veya diğerleri hiçbir zaman kişisel olarak Trump’la veya herhangi bir ülke devlet başkanıyla olan kişisel ilişkilerinden asla bahsetmezler. Pedro Sánchez ve Giorgia Meloni’den hiç bahsetmiyorum bile.
Neden Orta Doğu coğrafyasında ve özellikle Trump’la olan ilişkilerde bu durum ön plana çıkıyor?
Bunun en önemli sebeplerinden birisinin, Orta Doğu’daki ülkelerin yönetim şekilleri ve rejimlerinin liderlerine geniş yetkiler vermesi olduğu söylenebilir. Geniş yetkilere sahip liderler, başka bir makamdan onay almadan rahatlıkla ülkelerini ilgilendiren konularda karar alabilme yetkisine sahipler. Bu da Trump’la ikili ilişkilerinde “Meclisin yetkisinde”, “Bakanlar Kurulu karar veriyor.” ya da “Benim yetkim yok.” gibi ifadeleri ortadan kaldırıyor.
Trump gibi pragmatik bir liderin bu tür liderlerle kolaylıkla iletişim kurduğu ve isteklerine süratle ve çok büyük oranda olumlu yanıt almasının, kişisel ilişkilerin gelişmesinde önemli bir katkı sağladığı açık.
Diğer önemli bir etken de genel olarak Orta Doğu liderlerinin Avrupa’ya göre daha az demokratik olmalarının yanı sıra, eğitim seviyelerinin ve Avrupalı liderlere göre “devlet adamlığı” anlayışlarının zayıf olmasıdır. İyi eğitim almış, devlet anlayışını ve demokrasiyi özümsemiş Avrupalı liderlerin Trump’la mesafeli oluşlarının en büyük nedenlerinden birisi de bu. Yetkilerini ve sorumluluklarını bilen Avrupalı yöneticiler, bunun dışına çıkmamaya çok dikkat ediyorlar.
Hatta İngiltere örneğinde, Trump eski Başbakan Keir Starmer’ı “Hiçbir şeye karar veremiyor, illa birilerine sorması gerekiyor; nasıl başbakan bu?” diye eleştirmiş, Starmer ise geri adım atmamıştı. Parlamento’da açıkça, “Britanya’nın ulusal çıkarları açısından neyin doğru olduğuna karar vermek benim görevimdir. Yetkilerimin dışına çıkamam.” demişti.
Avrupa’nın köklü demokrasi ve devlet anlayışının Orta Doğu’da tam olarak yerleşmemesiyle beraber, liderlerinin çoğunun babadan oğula geçen sistem içinde devlet yönetiminde yer alması ve devleti kendileriyle kaim görmelerinin bir sonucu olarak kişisel ilişkileri ön plana çıkarmaları, Orta Doğu liderlerinin belirgin özelliklerinden birisi.
Emlakçılık ile zengin olmuş, tabiri caizse piyasa adamı biri için bu tür ilişkileri çözmenin çok zor olmadığının göstergesidir Trump’ın yaklaşımı.
Diğer bir etken de diğerleri kadar öne çıkmasa da Orta Doğu’nun “güçlüye biat” geleneğidir. Güçlüye biat ederek mevcut konumunu muhafaza etmek durumunu seçen liderler, Trump tarafından kendilerine yöneltilen istekleri hiçbir zaman geri çevirmeyerek “dostluk” anlayışı altında Trump’ın takdirini kazanmaktadırlar. Böylece kendilerini daha güvende hissettikleri de kesin.
Fakat aynı karşılığı dostları Trump’tan göremedikleri de çok açık. Trump’ın istekleri koşulsuz yerine gelirken, onların Trump’tan istedikleri ya Kongre’nin ya da Temsilciler Meclisi’nin engeline takılabilmektedir.
Görünen o ki Ahmed el-Şaara’nın da “çok özel” ilişkiler içinde olduğu Trump için Orta Doğu’nun şimdiki lider profilleri, arayıp da bulamayacağı kadar iyi seviyede. Bu sayede Orta Doğu’da İran ve Yemen hariç hemen her yerde istediğini alabilen bir Trump görüyoruz. Ve herkesle dost olmuş bir Trump. Avrupa’da ise dostu ve hatta itibarı çok fazla olmayan.
Bu haberin/makalenin tamamı ya da bir kısmı kaynak gösterilmeden yayımlanamaz. Kaynak gösterilse dahi aktif link verilerek kullanılabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayımlayanlar hakkında yasal işlem başlatılır.
