İran-ABD/İsrail Savaşı dünya düzeninin tekrar şekilleneceğinin de ipuçlarını veriyor. Acaba dünyada, Rusya-Ukrayna ve ABD/İsrail-İran savaşlarından sonra eski soğuk savaş zamanlarından kalma düzen devam eder mi sorusu sıklıkla konuşulur oldu.
İran-ABD/İsrail Savaşı öncesinde de Trump, Avrupa’yı korumak zorunda olmadıklarını belirtmiş ve AB ülkelerinin savunma harcamalarını artırması gerektiğini söylemişti. Bunun üzerine Fransa’nın başı çektiği bir grup “Avrupa Ordusu” konusunu gündeme taşımıştı.
ABD ve AB arasında güven sarsılması ve NATO’nun ilk tartışıldığı konu aslında Trump’ın yukarıda yaptığı açıklama değildi. Trump’ın seçilmesinden sonra Grönland ve Kanada hakkında yaptığı açıklamalar NATO ülkelerinin ABD hakkındaki tereddütlerini artırdı ve güvenleri sarsıldı.
Bu güven eksikliği içerisinde ABD, İsrail’in de kışkırtmasıyla İran Savaşı’nı başlattı. ABD savaşın aleyhine gelişen durumlarında NATO ülkelerinin yanında olmasını isteyen mesajları Trump aracılığıyla verdi. Trump zaman zaman ölçüsüzce yaklaşımlarda bulunarak savaş için destek vermeyen Fransa Cumhurbaşkanı Macron ve İngiliz Başbakanı Starmer’i aşağılayıcı konuşmalar yaptı.
İlginizi çekebilir:
İran’dan Hürmüz için yeni adım
NATO’yu Hürmüz Boğazı’nı açma konusunda yetersiz kaldığı için “kâğıttan kaplan” olarak niteleyen Trump, İngiltere’nin uçak gemileriyle de “çocuk oyuncağı” diyerek alay etti. Macron’un eşinden tokat yemesiyle dalga geçti.
Gelinen noktada Trump ve yardımcısı Vance tarafından NATO’yu sorgulayan açıklamalar yapıldı. Trump defalarca NATO’nun ABD olmadan bir hiç olduğunu ve kâğıttan kaplan olduğunu belirten açıklamalar yaptı. “NATO bizim ona ihtiyacımız olduğu zaman yoksa niye var” diyerek NATO’ya olan bakışını gösterdi.
Bu ABD-NATO gerginliği altında NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, dün Beyaz Saray'da Trump ile kapalı kapılar ardında önemli bir toplantı gerçekleştirdi.
Rutte, toplantı sonrası yaptığı açıklamada diyaloğu “oldukça samimi ve açık bir görüşme” olarak tanımladı.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise Trump'ın toplantıda NATO'dan çekilme seçeneğini yüksek sesle söylediğini açıkladı. Leavitt ayrıca “Amerikan halkı onların savunması için para öderken, NATO'nun son 6 haftada Amerikan halkına sırtını dönmesi üzüntü vericidir” dedi.
ABD’nin savaş sonrası NATO’ya karşı nasıl bir bakış açısı ile yaklaşacağı ve nasıl bir plan yaptığını önümüzdeki günlerde daha net bir şekilde görülür. Fakat ilk aşamada NATO ülkelerinden savaşta ABD’ye yardımcı olmayan ülkeler ile askerî ilişkileri sınırlandırılması ilk aşamada uygulanacak tedbir olarak ön plana çıkıyor.
