Uluslararası Sürdürülebilir Kalkınma Enstitüsü'nün (IISD) yayımladığı yeni analiz, son dönemde imzalanan ticaret ve ekonomik iş birliği anlaşmalarında iklim değişikliği, enerji güvenliği ve kritik minerallerin giderek daha fazla yer bulduğunu ortaya koydu. İncelenen anlaşmaların yüzde 58'inde iklim işbirliğine ilişkin hükümler bulunurken, yüzde 53'ü kritik mineralleri kapsıyor.
IISD'nin “Mapping the Green Transition in Recent Economic Agreements” başlıklı çalışması kapsamında, 1 Ocak 2025-30 Haziran 2026 döneminde imzalanan 71 ticaret ve ekonomik iş birliği anlaşması incelendi. Toplam 66 hükümeti kapsayan anlaşmaların kamuoyuna açık olan 46'sının metni detaylı analiz edildi. Araştırmaya göre, analiz edilen anlaşmaların yüzde 58'inde iklim alanında işbirliğine açık şekilde yer veriliyor. Anlaşmaların yüzde 40'ı emisyonların azaltılmasına yönelik ortak çalışmaları öngörürken, yarısından fazlasında ormansızlaşmayla mücadeleye ilişkin hükümler bulunuyor.
İlginizi çekebilir:
SGK’da devlet katkısı uygulaması değişiyor
Her 10 anlaşmanın 6'sında iklim işbirliği var
Enerji başlığı ise anlaşmalarda en sık karşılaşılan alanlardan biri olarak öne çıkıyor. İncelenen metinlerin yüzde 67'sinde enerji verimliliği, elektrik şebekeleri ve diğer enerji altyapılarını da kapsayan işbirliği maddeleri yer alırken, yüzde 36'sında yenilenebilir enerjiye yönelik düzenlemeler bulunuyor. IISD, yenilenebilir enerjinin son dönemde ticaret anlaşmalarında tarafları bir araya getiren ortak başlıklardan biri haline geldiğine dikkat çekiyor.
Kritik mineraller de ülkelerin öncelikli gündem maddeleri arasında yer alıyor. Anlaşmaların yüzde 53'ünde kritik hammaddelere ilişkin hükümler bulunurken, bazı metinler bu kaynaklara erişimin güvence altına alınmasına odaklanıyor, bazıları ise tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi ve uluslararası işbirliği mekanizmalarının geliştirilmesini hedefliyor.
Rapora göre bu eğilim, yalnızca iklim politikalarında iddialı ülkelerle sınırlı değil. Farklı ekonomik ve siyasi önceliklere sahip hükümetlerin imzaladığı ticaret anlaşmalarında da yeşil dönüşüme yönelik benzer maddelere giderek daha fazla yer veriliyor.
IISD Ticaret ve Sürdürülebilir Kalkınma Direktörü Alice Tipping, hükümetlerin ekonomik büyümenin geleceğinin düşük karbonlu ve iklim değişikliğine dayanıklı ekonomilere bağlı olduğunun farkında olduğunu belirterek, hazırlanan izleme çalışmasının ülkelerin küresel yeşil pazarların oluşumunda ticaret anlaşmalarını nasıl kullandığını ortaya koyduğunu ifade etti.
