Wall Street Journal’ın Sudanlı yetkililere dayandırdığı haberine göre, Ordu Komutanı Abdulfettah el-Burhan’a bağlı Sudan hükümeti, Rusya’ya Afrika’daki ilk deniz üssünü kurma ve Kızıldeniz’in kritik ticaret yollarını denetleme imkânı sunan “eşi benzeri görülmemiş” bir teklif yaptı.
Haberde, bu anlaşmanın Moskova’ya stratejik bir üstünlük sağlarken, Washington açısından ciddi bir endişe kaynağı olarak görüldüğü belirtildi. ABD, hem Rusya hem de Çin’in Afrika’daki liman altyapısı üzerinde etkisini artırmasını engellemeye çalışıyor. Zira bu tür limanlar savaş gemilerinin silahlandırılması, tamir edilmesi ve ikmalinde kullanılabilir; küresel deniz ticaret yolları üzerinde baskı unsuru oluşturabilir.
25 yıllık teklif: 300 asker, 4 savaş gemisi, nükleer donanma hakkı
Ekim ayında Port Sudan’da Rus yetkililere sunulan 25 yıllık anlaşma teklifine göre, Moskova’nın Sudan’da 300’e kadar asker konuşlandırabileceği, nükleer enerjiyle çalışan gemiler de dahil olmak üzere dört savaş gemisini Port Sudan’a veya Kızıldeniz kıyısındaki başka bir gizli tesise demirleyebileceği ifade ediliyor.
Teklif, aynı zamanda Rusya’ya Afrika’nın üçüncü büyük altın üreticisi olan Sudan’da kârlı madencilik imtiyazlarında ayrıcalık tanınmasını da içeriyor. Böyle bir üssün hayata geçmesi durumunda Moskova, Süveyş Kanalı’na giriş-çıkış yapan deniz trafiğini izleyebilme kapasitesine kavuşacak. Kanal, Avrupa ile Asya arasındaki küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’sine ev sahipliği yapıyor.
Silah anlaşması ve HDK’ye karşı kullanım planı
Sudanlı yetkililer, Rus kuvvetlerinin ülkeye uzun vadeli erişimi karşılığında hükümetin gelişmiş Rus hava savunma sistemleri ve diğer silahları indirimli şekilde tedarik edeceğini belirtti. Bu silahların, iç savaşta hükümet güçleriyle çatışan Hızlı Destek Kuvvetleri’ne (HDK) karşı kullanılacağı kaydedildi.
Sudanlı bir askeri yetkili, WSJ’ye yaptığı açıklamada, ülkenin yeni silah tedarikine ihtiyaç duyduğunu ancak Moskova’yla yapılacak bir anlaşmanın ABD ve Avrupa Birliği ile diplomatik sorunlara yol açabileceğini vurguladı.
Washington’da artan kaygı
Gazeteye konuşan analistler, Kızıldeniz kıyısında olası bir Rus deniz üssünün, ABD’li güvenlik yetkililerinde ciddi endişelere neden olduğunu aktarıyor. Washington, yıllardır Afrika’da nüfuzunu artırmaya çalışan Moskova ve Pekin’e karşı rekabet içinde. Şu anda Rusya’nın deniz kuvvetleri sıcak su limanlarının eksikliği nedeniyle sınırlı faaliyet gösterebiliyor; bu limanlar olmadan gemiler düzenli ikmal ve onarım yapamıyor.
Habere göre, Sudan ile Rusya arasındaki bu olası üs anlaşması, Kızıldeniz’deki jeopolitik dengeleri derinden etkileyebilecek yeni bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
