BM tarafından her yıl ocak ayında yayımlanan ve dünyanın ekonomik konjönktürünü açıklayan “Ekonomik Durum” raporunda, dünyada ekonomik durgunluk riskinin arttığı belirtilerek 2008’de ekonomik büyümenin yüzde 3,4 olacağı tahmininde bulunuldu.
Bu olumsuz beklentiye karşın, kuru yük taşımacılık fiyatlarında ölçü olarak kabul edilen Baltic Dry Index’i, (BDI) Aralık 2007-Şubat 2008 dönemindeki gerilemenin hemen ardından –mart ayından bu yana– tırmanışa geçerek 11 Kasım 2007’de yakaladığı tarihi zirveye (11.034) yaklaştı. Belki de BDI bu yazının yayımlandığı tarihte yeni rekorlar kırmış olacak. Dünya piyasalarında dökme yük ticaretindeki mevcut canlılığın en azından önümüzdeki beş yıllık dönemde de devam etmesi bekleniyor.
Bu beklentinin en büyük nedeni ise Çin, Hindistan ile diğer Güney ve Güneydoğu Asya ülkelerinin artan nüfusları nedeniyle kuru dökme yük taşımacılığının en önemli emtiaları olan demir, kömür ve hububat talebinin yüksek seviyelerde kalmaya devam edecek olması. Ayrıca altyapı ve enerji hammadde ihtiyaçlarını karşılamak üzere bu saydığımız ülkelerin Brezilya, Avustralya ve Güney Afrika gibi hammadde üreticisi ülkelere olan bağımlılıklarının artması.
Özellikle Çin’deki talep patlaması kolay sönümleneceğe benzemiyor. Hammadde arzında sıkışıklık yaşanırken, talebin çok yüksek seyrettiği Çin’de hükümet, ülkenin bitmek tükenmek bilmeyen demir cevheri ve kömür talebini karşılamak için çareler arıyor.
Çin dünyanın en büyük çelik üreticisi. 2007 yılında dünyada üretilen çeliğin yüzde 36’sını karşılayan Çin’in bu yıl geçen yıla göre yüzde 10 artışla 520-550 milyon ton civarında çelik üretmesi bekleniyor. Elbette Çin’in çelik sektöründeki gelişmesi bu sektörün en önemli hammaddesi olan demir cevheri ihtiyacını karşılamasına bağlı. Öyleyse Çin gittikçe daha fazla demir cevheri ithal edecek. Önümüzdeki beş yıllık dönemde önemli oranda artması beklenen ve 2007 yılında 780 milyon ton olarak gerçekleşen denizyoluyla yapılan dünya demir cevheri ticaretinin 383 milyon tonu Çin’e ait. 2012 yılına kadar dünya toplam demir cevheri ticaretinin 1,12 milyar tona ulaşması beklenirken, 2003 yılından itibaren demir cevheri ithalatını hızla artırmaya devam eden Çin’in bu miktardaki payının 625 milyon tona ulaşması tahmin ediliyor.
Çelik üretiminde kullanılan diğer önemli hammadde olan kömürde ise durum pek farklı değil. Dünya kömürünün hemen hemen yarısı yine Çin tarafından tüketiliyor. 1 trilyon ton civarında kömür rezervine sahip olduğu halde sürekli talep artışında bulunması nedeniyle Çin’in çok yakında net bir kömür ithalatçısı olması bekleniyor. Kömür ihracatının düşmesine karşın ithalatı sürekli artış gösteren Çin’in geçen yıl kömür ithalat ve ihracat rakamları aynı seviyeye –50 milyon ton– gelmişti. Bugüne kadar kömür ihtiyacını Vietnam gibi kendine yakın ülkelerden temin eden Çin artan talebi nedeniyle Avustralya ve Endonezya gibi daha uzak ülkelerden de kömür ihtiyacını karşılamanın yollarını arıyor. Bu durum da ton-mil hesabı bakımından navlun artışına sebep oluyor.
Kömür için en önemli pazar ise Asya ve Pasifik bölgesi. 2006 yılında bu bölgenin kömür tüketimi 3,1 milyar ton civarında gerçekleşti. Bu miktar toplam dünya tüketiminin yarısından fazla. Bu tüketimin yüzde 65’i de Çin tarafından yapıldı. Bölgedeki diğer önemli kömür kullanıcıları ise Hindistan, Japonya, Avustralya, Güney Kore, Tayvan ve Endonezya. Avustralya ve Endonezya net kömür ihracatçısı ülkelerken, Hindistan ürettiği kömürü kendi ihtiyaçları için kullanıyor. Japonya, Güney Kore ve Tayvan ise kömür ihtiyacını ithalat yaparak karşılıyor.
Hububat pazarında da, sözü edilen Asya ülkelerinin talep artışları söz konusu. Sürekli artan nüfusları nedeniyle bu Asya ülkelerinin ekilebilir alanları giderek azalarak kritik seviyelere geldi. Bir zamanlar bazı hububat ürünlerinde ihracatçı durumda olan bu ülkeler artık artan nüfuslarını doyurmak için hububat ithal ediyorlar. Örneğin önemli bir mısır ihracatçısı olan Çin şimdi mısırı ithal ediliyor.
Sonuç olarak kuru yük piyasasında, en azından kısa vadede dünya ekonomisine paralel bir durgunluk yaşanması beklenmiyor. Aksine denizyoluyla yapılan kuru yük ticaret hacminin Çin, Hindistan gibi Asya ülkelerinin önderliğinde süreceği tahmin ediliyor.
MARVEL DANIŞMANLIK
VE DENİZCİLİK A.Ş.
www.marveldanismanlik.com.tr
