Orta Asya ülkesi Kırgızistan, deniz ticaret filosu bulunmamasına rağmen ülke bayrağının izinsiz şekilde gemilerde kullanılmaya çalışıldığını bildirerek IMO'yu uyardı. Kırgızistan, bayrağının yasa dışı kullanımının ülke açısından herhangi bir hukuki sonuç doğurmayacağını açıkladı.
Denize kıyısı bulunmayan Kırgızistan, ülke bayrağının deniz ticaret gemilerinde izinsiz kullanılmasına karşı Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne (IMO) resmi bildirimde bulundu. Kırgızistan Ulaştırma ve Haberleşme Bakanlığı tarafından IMO'ya gönderilen bildiride, ülkenin hiçbir gerçek veya tüzel kişiye Kırgızistan bayrağı altında deniz ticaret gemisi tescil etme, işletme veya kullanma yetkisi vermediği belirtildi. Bakanlık, Kırgızistan devlet bayrağının gemilerde kullanılmasına yönelik girişimlerin “izinsiz” olduğunu vurgularken, bu tür işlemlerin ülke açısından herhangi bir hukuki sonuç doğurmayacağını bildirdi.
Kırgızistan ayrıca IMO'dan söz konusu uyarının üye ülkelere dağıtılmasını ve Kırgızistan devlet bayrağının yasa dışı kullanımının önlenmesini istedi. IMO da uyarıyı 18 Ağustos itibarıyla yayımladı.
Henüz hiçbir gemi Kırgızistan bayrağı taşımıyor
1991'de Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan eden Kırgızistan, ekonomik yapısını geliştirmek amacıyla çeşitli alanlarda girişimlerde bulundu. Ülke, IMO'ya ancak Şubat 2024'te üye oldu ve sonrasında uluslararası bir gemi sicili oluşturmak için çalışmalar başlattı.
Ancak IMO'ya sunulan ve önerilen sicil yapısına ilişkin belgeler bulunmasına rağmen, Kırgızistan bugüne kadar herhangi bir gemiyi siciline kaydetmedi. Equasis verilerinde de Kırgızistan bayrağı taşıdığını iddia eden herhangi bir gemi bulunmuyor.
Buna rağmen ülke, son dönemde farklı devletlerin de karşı karşıya kaldığı bir sorun nedeniyle IMO'ya uyarı göndermek zorunda kaldı: gemilerin gerçekte kayıtlı olmadıkları ülkelerin bayraklarını sahte şekilde kullanması.
İlginizi çekebilir:
Aden Körfezi’nde bir tanker korsanlar tarafından ele geçirildi
Sahte bayrak vakaları artıyor
Kırgızistan, son yıllarda benzer uyarılarda bulunan ülkeler arasına katıldı. Güney Pasifik'teki ada ülkesi Vanuatu, Şubat ayında kendi gemi sicilini temsil ettiği iddiasıyla gerçekleştirilen sahte bayrak operasyonu konusunda IMO'yu uyarmış ve konuyla ilgili soruşturma başlattığını açıklamıştı.
Tonga ve Cook Adaları da daha önce benzer bildirimlerde bulunmuştu. Bu ülkelerden farklı olarak Kırgızistan'ın herhangi bir gemisi bulunmuyor.
Madagaskar ve denize kıyısı olmayan Zimbabve de bayraklarının yasa dışı kullanıldığına ilişkin IMO'ya bildirim yaptı. Özellikle Madagaskar bayrağının bazı gölge filo tankerlerinde kullanıldığı tespit edildi.
Afrika ülkelerinin bayrakları hedefte
Sahte bayrak uygulamalarından en fazla etkilenen ülkeler arasında Afrika ülkeleri de bulunuyor. Kamerun, bayrağının giderek daha fazla gölge filo gemisinde kullanılmaya başlamasının ardından harekete geçti.
Clarksons Research, Şubat ayında Kamerun bayrağı taşıyan gemilerin sayısının son 12 ayda yüzde 126 arttığını bildirmişti.
Kamerun yönetimi, Mayıs sonunda IMO'ya gönderdiği bildirimde, Kamerun bayrağı altındaki gemi kayıtlarının devam eden temizleme süreci için gerekli çerçevenin oluşturulduğunu açıkladı. Ülke ayrıca bayrağı iptal edilen veya yasa dışı şekilde Kamerun sicilinde yer aldığını iddia eden gemilerin listesini IMO'ya sundu.
Bir yılda 529 gemi sahte bayrak kullandı
IMO verileri, sorunun küresel ölçekte büyüdüğünü gösteriyor. Örgüte göre Nisan 2025-Nisan 2026 döneminde 529 geminin başka bir ülkenin bayrağını sahte şekilde kullandığı tespit edildi.
Aynı dönemde yaklaşık 40 IMO üyesi ülkenin bayraklarının, bilgileri veya rızaları dışında yasa dışı şekilde kullanıldığı bildirildi.
ABD de kolaylık bayrağı uygulamaları ve düzenlemelerin uygulanmasında yetersiz kalan ülkeler konusunda daha fazla denetim çağrısı yapan ülkeler arasında yer alıyor. ABD Federal Denizcilik Komisyonu, Mayıs 2025'te kolaylık bayrakları ve düzenlemelerin uygulanmasında gevşek davranan ülkelere yönelik bir “yargısal olmayan soruşturma” başlatmıştı.
Üye ülkelerden gelen çağrıların ardından IMO Hukuk Komitesi ise Nisan 2026'da, gemi sicillerinde şeffaflığı ve gerekli özen yükümlülüklerini (due diligence) artırmayı amaçlayan yeni kılavuzları onayladı.
