Rusya ile Ukrayna arasında Karadeniz’de ticari gemilere yönelik karşılıklı saldırılar sürerken, son 24 saatte en az 9 geminin hedef alındığı öne sürüldü. Ukrayna’nın Novorossiysk çevresinde 5 dökme yük gemisine saldırdığı, bunlardan birinin yangın nedeniyle terk edildiği bildirilirken, Rusya Savunma Bakanlığı da Ukrayna’ya askeri malzeme taşıdığı iddiasıyla en az 4 gemiye saldırı düzenlendiğini açıkladı.
Rusya ve Ukrayna’nın, tahıl ihracatını destekleyen ticari gemilere yönelik karşılıklı saldırıları Karadeniz’de gerilimi yeniden artırdı. Son 24 saatte Ukrayna’nın Rusya’nın Novorossiysk Limanı ve çevresinde bulunan 5 dökme yük gemisini hedef aldığı iddia edilirken, Rusya Savunma Bakanlığı da Ukrayna’ya askeri malzeme taşıdığını öne sürdüğü en az 4 gemiye saldırı düzenlediğini duyurdu. Saldırılar, ABD ve Türkiye’nin Karadeniz’de ticari gemilerin hedef alınmasını önlemeye yönelik girişimlerinin ardından geldi. Türk yetkililerin, taraflara Karadeniz’de ticari gemilerin hedef alınmasına yönelik bir moratoryum uygulanmasını önerdiği bildirildi. Türkiye daha önce de gerilimin düşürülmesi çağrısında bulunmuş ve denizcilerin öldüğü veya yaralandığı, Türk sahipli gemilerin zarar gördüğü saldırılara tepki göstermişti.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in de yabancı bayraklı tankerlerin Karadeniz’de ve CPC terminalinde hedef alınmasının durdurulması konusunda Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’e doğrudan çağrıda bulunduğu öne sürüldü. Bu girişimin, Chevron tarafından kiralanan bir tankerin saldırıya uğramasının ardından gerçekleştiği belirtildi.
Ukrayna’nın ise ticari gemilere yönelik saldırıların durdurulması konusunda bazı şartlar öne sürdüğü bildirildi. Buna göre gemilerin Rusya menşeli yük taşımaması ve yaptırım listelerinde bulunmaması gerekiyor.
İlginizi çekebilir:
Rusya’nın gizli İHA üsleri NATO’yu tehdit ediyor
Moskova’dan Türkiye’nin önerisine ret
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova’nın ise Türkiye’nin moratoryum önerisini reddettiği ve Ukrayna’yı deniz taşımacılığına yönelik “pervasız terör eylemleri” gerçekleştirmekle suçladığı aktarıldı.
Moskova, Ukrayna’nın Karadeniz’de ticari deniz taşımacılığını istikrarsızlaştırmaya çalıştığını savunuyor. Rusya Savunma Bakanlığı ise hedef alınan gemilerin Ukrayna’ya askeri malzeme taşımak için kullanıldığını öne sürüyor.
Ukraynalı yetkililer ise Rusya’nın tahıl altyapısını ve ihracat gemilerini hedef alan saldırılarının küresel gıda arzını tehdit ettiğini belirtiyor.
Karadeniz’de Rusya’nın tahıl ihracat kapasitesi daraldı
Saldırıların etkisi, tahıl ihracatında da kendisini gösteriyor. The Moscow Times’ın hafta başında yayımladığı habere göre, Rusya’nın Karadeniz ve Azak Denizi’ndeki tahıl ihracat kapasitesinin yaklaşık yüzde 90’ı kullanılamaz durumda.
Haberde, tarım danışmanlığı şirketi SovEcon’in Genel Müdürü Andrei Sizov’un değerlendirmelerine yer verildi. Buna göre Novorossiysk’teki üç terminalin tamamı operasyonlarını durdururken, yalnızca Tuapse’deki daha küçük bir terminal faaliyetlerini sürdürüyor.
Azak Denizi’nde ise temmuz sonundan bu yana deniz seyrinin askıya alındığı bildiriliyor. Bu süreçte Ukrayna’nın düzenlediği saldırılarda 100’den fazla geminin hedef alındığı öne sürülüyor.
Rusya’nın tahıl ihracatının da 2026’da önemli ölçüde gerilediği belirtiliyor. Ülke 2025 yılında 46,3 milyon ton tahıl ihraç ederken, bunun 29 milyon tondan fazlası Karadeniz limanları üzerinden gerçekleştirildi.
Ukrayna’nın tahıl ihracatında da benzer bir düşüş yaşanıyor. Ülke, sevkiyatlarını Tuna Nehri üzerinden Romanya’ya ve karayoluyla Romanya’ya yönlendirerek ihracatı sürdürmeye çalışıyor.
Novorossiysk açıklarında bir gemi terk edildi
Saldırılardan en dikkat çekeni, Yunanistan merkezli işletmeciye ait, Liberya bayraklı 40 bin dwt kapasiteli “Anna S” isimli dökme yük gemisine yönelik saldırı oldu.
17 Ağustos Pazartesi gecesi yaklaşık beş insansız hava aracı tarafından hedef alındığı öne sürülen gemide yangın çıktı. Novorossiysk’in yaklaşık 25 mil açığında bulunan gemide 20 Filipinli mürettebat ile Rumen bir kaptanın bulunduğu bildirildi.
Mürettebatın saldırıda yaralanmadığı ancak yangın nedeniyle gemiyi terk etmek zorunda kaldığı belirtildi. Denizciler, yine Yunanistan merkezli işletmeciye ait 58 bin 551 dwt kapasiteli “Elina B” isimli dökme yük gemisi tarafından kurtarıldı.
Ancak Malta bayraklı Elina B’nin de birkaç saat sonra saldırıya uğradığı öne sürüldü. Yunanistan merkezli Proto Thema gazetesinin haberine göre, bir insansız hava aracı saldırıdan önce geminin çevresinde bir süre dolaştı. Geminin saldırıya rağmen seyrini Türkiye yönünde sürdürmeyi başardığı bildirildi.
Novorossiysk ve Tuapse’de başka gemiler de hedefte
Bloomberg'in aktardığı bilgilere göre saldırıya uğrayan diğer gemiler arasında, Birleşik Arap Emirlikleri'nden işletilen ve Marshall Adaları bayrağı taşıyan 56 bin 416 dwt kapasiteli “Fehu” da bulunuyor. Geminin Novorossiysk’te yükleme yaptığı sırada hedef alındığı bildirildi.
Rusya bayraklı 7 bin 547 dwt kapasiteli “Victoria V” ise Novorossiysk’e yaklaşırken saldırıya uğradı.
San Marino bayrağı altında faaliyet gösteren Türk bağlantılı 21 bin 461 dwt kapasiteli “Necibe” isimli geminin de Tuapse’de buğday yüklediği sırada insansız hava araçlarının saldırısına uğradığı belirtildi.
Rusya da Ukrayna limanlarını hedef aldığını açıkladı
Rusya Savunma Bakanlığı ise 19 Ağustos'ta sosyal medya üzerinden yaptığı bir dizi açıklamada, Ukrayna’nın askeri faaliyetlerini desteklediğini öne sürdüğü gemi ve liman altyapılarına yönelik saldırılar düzenlediğini duyurdu.
Bakanlık, salı akşamı Odesa’nın güneydoğusunda Karadeniz’de askeri malzeme taşıyan bir kuru yük gemisinin vurulduğunu bildirdi. Ayrıca Karadeniz’de iki geminin daha insansız hava araçlarıyla hedef alındığı ve Çornomorsk’ta silah ve mühimmat taşıyan bir kuru yük gemisine saldırı düzenlendiği öne sürüldü.
Rusya ayrıca Çornomorsk Limanı’ndaki yakıt tankları ile limandaki başka bir depoya da saldırı düzenlendiğini açıkladı.
Tahıl ihracatı iki ülke için de kritik
Rusya ve Ukrayna açısından önemli döviz kaynaklarından biri olan tahıl ihracatı, savaşın ekonomik cephelerinden biri haline gelmiş durumda.
Birleşmiş Milletler ve Türkiye’nin girişimleriyle 2022 yılında Ukrayna tahılının Karadeniz üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılmasına yönelik bir anlaşma hayata geçirilmişti. Daha sonra Ukrayna, ihracatı sürdürebilmek amacıyla kendi Karadeniz koridorunu oluşturdu.
Ancak son dönemde limanlar, ihracat altyapısı ve ticari gemiler yeniden saldırıların hedefi haline geldi. Tarafların birbirlerinin ekonomik kapasitesini zayıflatmaya yönelik saldırıları, Karadeniz’de ticari deniz taşımacılığı ve küresel tahıl tedariki üzerindeki riskleri de artırıyor.
