Karadeniz’de Rusya’ya yönelik İHA saldırılarının artması ve savaş risklerinin yükselmesi, bölgedeki deniz taşımacılığında navlun fiyatlarını dört katına kadar çıkardı. Türkiye ile Rusya’nın Novorossiysk Limanı arasındaki hatlarda faaliyet gösteren taşıyıcılar, artan güvenlik ve sigorta maliyetlerini gerekçe göstererek yeni savaş riski ek ücretlerini devreye aldı.
The Moscow Times’ın haberine göre, Karadeniz’de ticari gemilere yönelik İHA saldırıları ve savaş riskindeki artış, Rusya’nın önemli yük merkezlerinden Novorossiysk’e yönelik deniz taşımacılığını ciddi şekilde etkiledi.
Bölgedeki dökme yük gemisi arzı yalnızca bir ay içinde yüzde 21 azalırken, bazı armatörler ticari gemilere yönelik saldırıların ardından onlarca kömür taşıyan gemiyi bölgeden çekti veya operasyonlarını tamamen durdurdu.
Konteyner başına 2 bin dolara kadar ek ücret
Navlun fiyatlarındaki sert yükselişin temel nedenlerinden biri, Türkiye ile Novorossiysk arasındaki taşımacılık hatlarında uygulamaya alınan Savaş Riski Ek Ücretleri (War Risk Surcharge) oldu.
Novorossiysk Limanı, yılda 1 milyon TEU'nun üzerinde konteyner elleçleyen önemli bir ticaret merkezi konumunda bulunuyor.
4 Ağustos itibarıyla Alpha Shipping, Marmed Container Services ve M-Line gibi taşıyıcılar, konteyner başına 500 ila 1.000 dolar arasında değişen zorunlu ek ücretler uygulamaya başladı.
Lojistik komisyoncusu Optimalog'un yöneticisi Georgy Vlastopulo, yeni ücretlerin 20 feet konteyner için 1.000 dolar, 40 feet konteyner için ise 2.000 dolara ulaştığını belirtti.
Bu rakamlar, söz konusu hatta daha önce konteyner başına yaklaşık 250 ila 900 dolar arasında değişen temel navlun ücretlerinin oldukça üzerine çıktı.
İlginizi çekebilir:
Karadeniz’de sivil denizcilere yönelik saldırılar sürüyor
FESCO Karadeniz operasyonlarını durdurdu
Artan güvenlik riskleri, bölgedeki tedarik zincirlerinde de ciddi aksamalara yol açıyor.
Rus lojistik şirketi FESCO, Karadeniz'deki deniz taşımacılığı operasyonlarını tamamen durdurdu. Türk taşıyıcı Ametist ise müşterilerine yaptığı bildirimde, Novorossiysk'e gitmek üzere yola çıkan üç geminin tartışmalı sulardan kaçınmak amacıyla St. Petersburg'a yönlendirildiğini açıkladı.
Sektör temsilcileri, deniz rotalarının devre dışı kalması halinde transit yüklerin Gürcistan, Azerbaycan veya İran üzerinden karayoluna aktarılmasının da maliyetleri artıracağı uyarısında bulunuyor.
Uzmanlara göre, alternatif güzergahlara yönelik ani talep artışı bu hatlarda kapasite sıkışıklığı yaratacak ve yalnızca Karadeniz'deki değil, diğer ticaret koridorlarındaki taşıma maliyetlerini de yukarı çekecek.
Savaş sigortası maliyetleri navlunu aştı
Karadeniz'deki navlun artışlarının bir diğer önemli nedeni ise denizcilik sigorta piyasasında yaşanan daralma oldu.
Uluslararası sigorta şirketleri ile Rusya'nın devlet kontrolündeki National Reinsurance Company'nin Karadeniz'deki savaş risklerini teminat altına almaktan kaçınması, armatörleri alternatif sigorta sağlayıcılarına yöneltti.
Taşıyıcılar, operasyonlarını sürdürebilmek için kendi sermaye rezervleriyle finanse edilen özel sigorta çözümlerine başvuruyor. Bunun sonucunda savaş riski primleri, bazı rotalarda temel navlun maliyetlerinin iki ila üç katına çıkmış durumda.
Sigorta brokeri Mains'in ortaklarından Ekaterina Yumasheva, limanda yalnızca yedi gün bekleyen bir gemi için savaş riski sigortası yaptırmanın maliyetinin, standart temel sigorta kapsamının bir ila iki aylık primine ulaşabildiğini belirtti.
Rusya petrol taşımacılığını kuzeye kaydırıyor
Karadeniz'deki operasyonel baskı artarken Rusya, ağır ham petrol sevkiyatının bir bölümünü kuzey güzergâhlarına yönlendirmeye çalışıyor.
Rus enerji şirketleri kısa süre önce Kuzey Denizi Rotası üzerinden Asya'ya yaklaşık 8 milyon varil petrol taşımak amacıyla 15 tankerden oluşan bir konvoy oluşturdu.
Söz konusu miktarın, geçen yıl Kuzey Kutbu üzerinden gerçekleştirilen toplam petrol taşımacılığının yaklaşık yüzde 60'ına denk geldiği belirtiliyor.
Karadeniz'deki saldırılar ve artan savaş riski nedeniyle denizcilik şirketlerinin operasyonlarını yeniden düzenlemesi, bölgedeki navlun ve sigorta maliyetlerinin önümüzdeki dönemde de yüksek seyretmesine yol açabilecek unsurlar arasında gösteriliyor.
