Japonya, Türkiye için mevcut vize muafiyeti uygulamasını yeniden değerlendirme sürecine girdi. Özellikle mülteci sisteminin suistimal edildiği yönündeki iddiaların ardından, Ankara ve Tokyo arasındaki vize politikaları mercek altına alındı.
Gerginlikler ve mevcut durum
Son dönemde Japonya'nın Saitama Eyaleti’ndeki Kawaguchi şehrinde, Türkiye’den gelen Kürt kökenlik yerel halk arasında gerginlikler yaşandı. Bu olaylar, Japonya'nın mülteci politikalarının tekrar gözden geçirilmesi gerektiği yönündeki çağrıları artırdı. Japonya'ya kısa süreli ziyaret gerçekleştiren Türk vatandaşlarının, vizesiz giriş hakkından yararlanarak mülteci statüsü için başvuruda bulunabilmesi, Japon yetkililer tarafından sistemin kötüye kullanımı olarak değerlendiriliyor.
Japonya Ulusal Meclisi, konuyu ilk kez ocak ayı sonunda ele aldı ve hükûmet yetkilileri, Türkiye’ye yönelik vize politikasının geleceğini dikkatle değerlendireceklerini belirtti.
Geçmişteki uygulamalar ve yeni öneriler
Japon hükûmeti, “vize tavsiye önlemi” adı verilen yeni bir politika üzerinde duruyor. Bu uygulama, vizesiz giriş hakkına sahip ziyaretçilerin Japonya’ya seyahat etmeden önce vize başvurusunda bulunmalarını teşvik etmeyi amaçlıyor. Doksan güne kadar kalacak olan kişilere uygulanması planlanan bu sistemde, yolcular sıkı incelemeye tabi tutulacak ve gerekli kriterleri karşılamayanların Japonya'ya girişleri reddedilebilecek.
Japonya, geçmişte de benzer adımlar atmıştı. Bin dokuz yüz seksen dokuzda Bangladeş ve Pakistan, bin dokuz yüz doksan ikide ise İran için vize muafiyetini kaldıran Japonya, bu ülkelerden gelen izinsiz işçi sayısında önemli bir düşüş kaydettiğini açıklamıştı. Türkiye için gündeme gelen öneri de benzer bir yaklaşıma dayanıyor.
Geçici bir önlem mi?
27 Şubat'ta düzenlenen parlamento toplantısında Liberal Demokrat Parti (LDP) milletvekili Akihisa Shiozaki, Japonya’nın bazı ülkeler için vize muafiyetini tamamen kaldırmak yerine, “vize tavsiye önlemi”ni hayata geçirdiğini hatırlattı. Türkiye için de bu yöntemin değerlendirilebileceğini ifade etti. Öneriye göre, iki bin otuz yılına kadar yürürlüğe girmesi planlanan Japonya elektronik seyahat yetkilendirme sistemi (JESTA) tam olarak devreye girene kadar, beş yıl boyunca geçici bir politika olarak “vize tavsiye önlemi” uygulanabilir.
Resmî görüş ve gelecekteki olası değişiklikler
Japonya Dışişleri Bakan Yardımcısı Hisashi Matsumoto, Japonya'nın mevcut vize muafiyeti politikasını sürdürme eğiliminde olduğunu belirtti. “Bu uygulama, iki ülke arasındaki dostane ilişkileri desteklemektedir ve şu an için askıya alma konusunda acil bir ihtiyaç görmüyoruz.” ifadelerini kullandı. Ancak, “vize tavsiye önlemi” konusunda “Bu önlemin önemini ve etkinliğini dikkatlice değerlendirerek Türkiye ile istişarelerde bulunmalıyız.” diyerek yeni politikanın hayata geçirilebileceğinin sinyalini verdi.
MOFA verilerine göre Japonya, şu anda yaklaşık yetmiş ülkeye kısa süreli vize muafiyeti sağlıyor. “Vize tavsiye önlemi” ise bugüne kadar sadece Peru (bin dokuz yüz doksan beş) ve Kolombiya (iki bin dört) gibi iki Güney Amerika ülkesine uygulanmıştı. 2024 yılının kasım ayında Japonya-Peru zirvesinde, Peru hükûmeti sınır dışı işlemlerine iş birliği sağlamayı kabul etmiş ve bunun sonucunda Japonya’nın Peru için tam vize muafiyetini geri getirmesi gündeme gelmişti.
Yetkililer ne diyor?
Bir Japon göçmenlik yetkilisi, mevcut uygulamanın zayıf noktalarına dikkat çekerek, “Yabancı işçilerin yalnızca pasaportla Japonya'ya giriş yapabilmesi sorunu devam ettirir. Ancak sıkı bir şekilde uygulanan ‘vize tavsiye önlemi’, yalnızca iş amacıyla gelenleri büyük ölçüde caydırabilir.” değerlendirmesinde bulundu.
Tokyo’nun vize politikası konusunda nasıl bir karar alacağı önümüzdeki süreçte netleşecek. Ancak Japonya'nın, Türkiye ile olan diplomatik ilişkilerini zedelememek adına, vize muafiyetini tamamen kaldırmak yerine, kontrollü bir geçiş süreci oluşturmayı hedeflediği görülüyor.
