İngiltere Savunma Bakanı John Healey, Rusya’ya ait Yantar adlı casus gemisinin son haftalarda ikinci kez Birleşik Krallık sularına girdiğini duyurdu. İskoçya’nın kuzeyinde olduğu belirtilen geminin, kendisini izleyen RAF pilotlarını engellemek amacıyla ilk kez lazer kullandığı açıklandı.
Healey, gazetecilere yaptığı açıklamada Yantar’ın bu “son derece tehlikeli” hamlesinin Londra yönetimi tarafından “ciddiyetle ele alındığını” vurguladı. İngiltere’nin gemiyi izlemeyi sürdüreceğini belirten Bakan, “Yantar rotasını değiştirirse askeri seçeneklerimiz hazır” ifadelerini kullandı.
“Rusya’ya ve Putin’e mesajım net: Sizi görüyoruz, ne yaptığınızı biliyoruz. Eğer Yantar bu hafta güneye ilerlerse biz hazırız” diyen Healey, lazer kullanımının bir Kraliyet Donanması fırkateyni ile gemiyi izlemek üzere bölgede bulunan RAF Poseidon P-8 uçaklarının görev yaptığı sırada gerçekleştiğini söyledi. Olayın son iki hafta içerisinde yaşandığı düşünülüyor.
Başbakanlık Ofisi’nde düzenlenen basın toplantısında konuşan Savunma Bakanı, Kraliyet Donanması’nın angajman kurallarının güncellendiğini ve böylece Yantar’ın “Birleşik Krallık’ın genişletilmiş sularında” daha yakından izlenebileceğini açıkladı. Bakan, 2015’te hizmete giren geminin Rusya’nın Derin Deniz Araştırmaları Ana Müdürlüğü’ne (GUGI) bağlı olduğunu, barış zamanında gözetleme, çatışma dönemlerinde ise sabotaj amacıyla tasarlandığını söyledi.
Healey, “Yantar’ın rotayı değiştirmesi halinde askeri seçeneklerimiz masada. Bunları açıklamam, yalnızca Putin’e bilgi vermek olur” ifadelerini kullanarak detay vermekten kaçındı. Lazerin yarattığı risklere ilişkin soruya ise, “İngiliz pilotları engelleyen, dikkatini dağıtan veya riske atan her unsur son derece tehlikelidir” yanıtını verdi.
Rusya’dan: “Su altı hatlarıyla ilgilenmedik”
Rusya Büyükelçiliği ise yaptığı açıklamada, İngiliz su altı iletişim hatlarıyla ilgilenmediklerini savundu. Açıklamada ayrıca, “Rusya’nın eylemleri İngiltere’nin çıkarlarına zarar vermemekte ve güvenliğini zayıflatmayı amaçlamamaktadır” denildi.
Rus tarafı, Londra’yı “Rusofobik tutum ve artan militarist histeri” ile suçlayarak bunun Avrupa güvenliğini tehlikeye attığını öne sürdü ve İngiltere’yi “kriz durumunu daha da kötüleştirecek adımlardan kaçınmaya” çağırdı.
Ulusal Güvenlik Stratejisi Ortak Komitesi Başkanı ve İşçi Partisi Milletvekili Matt Western, Yantar’a ilişkin gelişmelerin “Rusya’nın Birleşik Krallık’ın güvenliğine yönelik gerçek ve acil bir tehdit oluşturduğunu” bir kez daha ortaya koyduğunu söyledi. Western, Savunma Bakanı’nın tutumunu olumlu karşıladığını belirterek, “Daha iddialı bir misilleme gerekebilir” dedi.
Yantar, Ocak ayında da Birleşik Krallık sularında görülmüş ve Bakan Healey tarafından “artan Rus saldırganlığının bir başka örneği” olarak tanımlanmıştı.
Marine Traffic verilerine göre gemi, 2 Kasım’dan bu yana konum bilgisi paylaşmıyor ve en son Baltık Denizi’nde, Letonya sahilinin kuzeyinde izlenmişti. 6 Kasım’da Hollanda Donanması, Yantar’ın Kuzey Denizi’nden çıkarken Hollanda karasuları yakınında iki savaş gemisi tarafından takip edildiğini açıklamıştı.
Geminin görevlerinden biri denizaltı kablolarının haritalanması olabilir
Geminin şu anki konumu bilinmezliğini korurken, FlightRadar24 verileri bir RAF Poseidon P-8 uçağının İskoçya kıyıları üzerinde daireler çizdiğini gösteriyor; ancak bunun Yantar ile doğrudan bağlantısı kesinleşmiş değil.
Rusya, Yantar’ı bir okyanus araştırma gemisi olarak tanımlıyor. Batılı ülkeler ise geminin Avrupa sularında sık sık izlendiğini ve görevlerinden birinin denizaltı kablolarının haritalanması olduğundan şüpheleniyor.
İngiltere ve NATO ülkeleri, Rusya’nın açık deniz kabloları, boru hatları ve kritik iletişim altyapısına yönelik tehditlerinden endişe duyuyor.
Öte yandan Healey, konuşmasında Rusya’nın NATO hava sahasına yönelik provokasyonlarına, Çin’in giderek artan tehdit kapasitesine ve dünya genelindeki çatışmalara dikkat çekerek, “Dünya daha öngörülemez ve daha tehlikeli bir yer hâline geliyor” uyarısında bulundu.
Savunma Bakanlığı ayrıca, Birleşik Krallık’ın ABD savunma kaynaklarına aşırı bağımlı olduğu ve ülke ile denizaşırı toprakların askeri saldırılara karşı yeterince korunmadığı gerekçesiyle milletvekili komitesi tarafından eleştirildi. Komite, İngiltere ve Avrupa’daki müttefiklerin ABD’nin olası bir geri çekilmesine karşı kendi savunma kapasitelerini güçlendirmesi gerektiğini belirtti.
