Küresel çatışmalar deniz taşımacılığının birçok alanında dengeleri değiştirirken, büyük tanker piyasası dikkat çekici bir yükseliş yaşıyor. Özellikle ikinci el VLCC ve Suezmax segmentlerinde fiyatlar, 2008'den bu yana görülmeyen seviyelere ulaşırken, armatörlerin yeni gemi siparişleri de hız kazanıyor.
Piyasadaki hareketliliğin boyutunu gösteren en çarpıcı işlemlerden biri, ADNOC L&S'nin 15 yaşındaki VLCC Olympic Leopard için yaklaşık 115 milyon dolar ödemesi oldu. Birkaç hafta önce gerçekleşen satış, geminin yaşı dikkate alındığında VLCC segmentinde rekor fiyatlardan biri olarak değerlendiriliyor. Ödenen bedel, Çin'deki yeni VLCC inşa fiyatının yalnızca yaklaşık yüzde 10 altında bulunuyor.
İkinci el gemiler yeni inşalardan daha pahalı
Enerji taşımacılığının farklı segmentlerinde görülen ikinci el talebi, özellikle büyük tankerlerde belirginleşti. Petrol üreticileri ve enerji şirketleri, parçalanan küresel enerji tedarik zincirleri karşısında daha esnek taşımacılık kapasitesine sahip olmak için filolarını büyütüyor.
ADNOC da bu stratejiyi izleyen şirketlerin başında geliyor. Şirket, yaklaşık 1,3 milyar dolarlık filo yatırımı kapsamında ikinci el VLCC'lerin yanı sıra büyük gaz taşıyıcıları satın alıyor. Bu yatırımların önemli hedeflerinden biri, şirketin ihracat operasyonlarında daha fazla kontrol sağlamak.
Özellikle Fujairah'daki Batı-Doğu boru hattı terminali bu açıdan önem taşıyor. Hürmüz Boğazı'nı bypass eden tesisin kapasitesinin 2027'den itibaren yürütülen genişleme projesiyle iki katına çıkarılması planlanıyor.
Piyasanın mevcut görünümünde hızlı teslim edilebilen büyük tankerler, yeni gemilere kıyasla ciddi primlerle el değiştiriyor. Brokerlara göre yaklaşık 130 milyon dolar seviyesinde yeni inşa fiyatı bulunan bir VLCC'nin ikinci el satış fiyatı 135 milyon ila 170 milyon dolar arasında değişebiliyor. Çok yeni ikinci el gemilerde rakamlar daha da yukarı çıkıyor.
Benzer tablo Suezmax segmentinde de görülüyor. Beş yaşındaki Suezmax tankerlerinin fiyatı yaklaşık 110 milyon dolara ulaşırken, yeni gemi inşa maliyetleri 90 milyon dolar civarında seyrediyor.
İlginizi çekebilir:
Avrupa net sıfır yakıt yarışında Çin’in gerisine düşüyor
Çatışmalar tanker talebini artırıyor
Dünyanın farklı bölgelerindeki çatışmaların deniz taşımacılığında kat edilen mesafeyi önemli ölçüde artırması, tanker piyasasındaki canlılığın temel nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor. Artan tonne-mile mesafeleri, daha fazla gemi kapasitesine ihtiyaç duyulmasına yol açarken, armatörleri yeni siparişlere yöneltiyor.
Son dönemde Çin tersanelerine verilen siparişler de bu eğilimi doğruluyor. George Procopiou'nun sahibi olduğu Dynacom, Hengli Heavy Industry'ye 20 VLCC siparişi verirken, aynı tersaneye dokuz adet 158 bin dwt Suezmax için de anlaşmalar yapıldı.
Atina merkezli United Overseas Group ise Wison New Energies'e altı VLCC siparişi verdi ve dört gemi için opsiyon kullandı. Peter Georgiopoulos ve Leo Vrondissis tarafından kontrol edilen şirketin siparişleri, piyasadaki yeni tonaj yarışının bir başka göstergesi oldu.
Scorpio Tankers da VLCC piyasasındaki büyümeye katılan şirketler arasında yer aldı. Emanuele Lauro'nun yönettiği şirket, kısa süre önce sekiz VLCC siparişi veren bir ortak girişimde pay aldı.
Maritime Strategies International verilerine göre yaklaşık 60 VLCC'nin 2027'de, 130'a yakın geminin 2028'de ve 120'den fazla VLCC'nin ise 2029'da teslim edilmesi bekleniyor.
Amerika kıtasındaki üretim tanker piyasasını destekliyor
Armatörlerin odağında kısa vadede savaşların ve enerji ticaret rotalarındaki değişimlerin etkisi bulunsa da, sektörün uzun vadeli görünümü de güçlü kabul ediliyor.
New York merkezli broker Poten & Partners'ın analizine göre, OPEC'in tanker taşımacılığı üzerindeki etkisi son dönemde geriliyor. Orta Doğu'daki çatışmaların ise OPEC dışındaki petrol üretiminin artması için güçlü bir teşvik oluşturduğu belirtiliyor.
Kanada, ABD ve Güney Amerika'daki Guyana, Brezilya ve Arjantin gibi üreticilerin petrol arzı son on yılda önemli ölçüde arttı. ABD küresel petrol ihracatında kritik bir oyuncu olmaya devam ederken, Kanada'nın Trans Mountain hattı Pasifik üzerinden yeni ticaret akışlarını destekliyor.
Guyana'da yeni FPSO'ların devreye alınması sürerken, Brezilya'nın açık deniz petrol üretimi de genişlemeye devam ediyor.
Poten & Partners'a göre bu yeni üretimin önemli bölümü ihracata yöneliyor. ABD ve Kanada'da iç pazarların büyük ölçüde doygunluğa ulaşması, Guyana ve Surinam gibi ülkelerde ise iç talebin sınırlı olması, ilave petrol arzının uluslararası pazarlara çıkmasını gerektiriyor.
Yeni petrolün önemli bir kısmının Asya'ya yönelmesi ise özellikle büyük tanker segmenti için olumlu bir tablo yaratıyor.
OPEC için yeni rekabet dönemi
Uzun vadede Amerika kıtasındaki petrol üretiminin yükselişi, OPEC açısından önemli bir rekabet unsuru oluşturabilir. Orta Doğu'daki çatışmaların ardından pazar payını yeniden kazanmak, özellikle Asyalı alıcıların tedarik kaynaklarını çeşitlendirme eğilimi nedeniyle daha zor hale gelebilir.
Asya'daki enerji ithalatçılarının Orta Doğu'ya olan bağımlılıklarını azaltarak Atlantik Havzası'ndaki daha istikrarlı üreticilere yönelmesi, tanker ticaretinin coğrafyasını da değiştirebilir.
Bu nedenle tanker piyasasındaki mevcut yükseliş yalnızca savaşların yarattığı geçici bir arz-talep dengesizliğine dayanmıyor. Yeni petrol üretim merkezlerinin güçlenmesi, ticaret rotalarının uzaması ve enerji şirketlerinin tedarik zincirlerini çeşitlendirme çabaları, büyük tanker piyasasının önümüzdeki yıllarda da güçlü kalabileceğine işaret ediyor.
