Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Florida’da ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya geldi. Görüşmenin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında iki lider de temasların “harika” geçtiğini ifade etti. Ancak hem Trump hem de Zelenski, bazı kritik ve zorlu konuların henüz çözüme kavuşmadığını kabul etti.
Trump, Ukrayna savaşını sona erdirmeye yönelik yürütülen müzakerelerin başarılı olup olmayacağının “bir iki hafta içinde netleşeceğini” söyledi.
Zelenskiy ise 20 maddelik barış planı üzerinde yüzde 90 oranında uzlaşma sağlandığını açıkladı.
Güvenlik garantileri tartışması
Zelenski, Ukrayna’ya yönelik güvenlik garantileri konusunda uzlaşmaya varıldığını belirtirken, Trump bu konuda daha temkinli bir dil kullandı. Trump, güvenlik garantileri meselesinde yüzde 95 oranında bir mutabakat sağlandığını ifade etti ve Avrupa ülkelerinin ABD’nin de desteğiyle bu süreçte “büyük bir rol oynamasını beklediğini” vurguladı.
Zelenski daha önce, ABD’nin Ukrayna birliklerinin ülkenin doğusundaki Donbas bölgesinden tamamen çekilmesi yönündeki teklifini yumuşatmayı umduğunu söylemişti. Ancak hem Trump hem de Zelenski, bu başlıkta henüz bir uzlaşmaya varılamadığını açıkladı.
Trump, “Mesele çözülemedi ama çok daha fazla yaklaştık. Bu çok zorlu bir sorun” ifadelerini kullandı.
Putin hattı devrede
Zelenski ve heyeti Florida’ya ulaşmadan önce Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında bir telefon görüşmesi gerçekleştirildi. Trump bu görüşmeyi “verimli” olarak tanımlarken, Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuri Uşakov görüşmenin “dostane” geçtiğini söyledi.
Uşakov, Putin’in Avrupa Birliği ve Ukrayna tarafından gündeme getirilen 60 günlük ateşkes önerisinin savaşı uzatacağı görüşünü dile getirdiğini aktardı. Kremlin ayrıca, Ukrayna’nın Donbas konusunda “vakit kaybetmeden” karar vermesi gerektiğini savundu.
Trump, Zelenski ile yaptığı görüşmenin ardından Putin ile bir telefon görüşmesi daha gerçekleştireceğini açıkladı.
Bombardımanların gölgesinde görüşme
Mar-a-Lago’daki görüşme, hafta sonu Kiev’e yönelik yoğun Rus bombardımanının ardından yapıldı. Zelenski, bu saldırıların Moskova’nın “barış istemediğinin” açık bir göstergesi olduğunu söyledi.
Yetkililer, Cuma gecesi Ukrayna’nın başkentini hedef alan 10 saat süren füze ve insansız hava aracı saldırılarında iki kişinin hayatını kaybettiğini, 32 kişinin de yaralandığını açıkladı. Cumartesi gecesi de Rus saldırılarının sürdüğü bildirildi.
Washington’un sunduğu çerçeve
Zelenski, 14 Aralık’ta ABD Başkanı Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ile bir görüşme gerçekleştirmişti. ABD’li yetkililere göre Washington, Kiev’e yasal olarak bağlayıcı güvenlik garantileri sunmayı kabul etmişti.
Zelenski, 15 Aralık’ta ise Avrupalı liderlerle bir araya geldi. Bu görüşmelere İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Polonya Başbakanı Donald Tusk, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte katıldı.
Washington, Kasım ayında Kiev’e 28 maddelik bir plan sunmuştu.
Planın son hali
Basına yansıyan bilgilere göre planın güncellenmiş hali şu maddelerden oluşuyor:
Ukrayna ordusu 800 bin personelle sınırlandırılacak. İlk teklifte bu sayı 600 bin olarak öngörülüyordu.
Ukrayna, NATO ülkelerinin tamamının onayı halinde ittifaka üye olabilecek. Şu anda tüm ülkeler bu seçeneği desteklemiyor. İlk taslakta NATO üyeliği tamamen devre dışı bırakılıyordu.
NATO, Ukrayna’da “kalıcı” asker bulundurmayacak. İlk taslakta Ukrayna’da hiçbir NATO askerinin bulunamayacağı belirtiliyordu.
ABD, Rusya’nın olası saldırılarına karşı NATO’nun 5. maddesine benzer bir güvenceyi Ukrayna’ya sağlayabilecek. Bu, Ukrayna’ya yapılan bir saldırının tüm NATO’ya yapılmış sayılması anlamına geliyor. İlk taslakta bu güvence yer almıyordu.
Ukrayna, kaybettiği toprakları askeri yollarla geri almamayı taahhüt edecek. Bunun yerine müzakere yolunu deneyecek. İlk taslakta Kırım, Luhansk ve Donetsk bölgelerinin “defakto Rus toprağı” olarak kabul edilmesi öngörülüyordu.
Savaşın mevcut tablosu
Ukrayna topraklarının yaklaşık beşte birini kontrol eden ve ilerleyişini sürdüren Rus güçleri, kış yaklaşırken Ukrayna’nın enerji altyapısını sık sık hedef alıyor.
Kremlin, 2022 yılında Donetsk, Lugansk, Zaporijya ve Herson bölgelerini, tam kontrole sahip olmamasına rağmen ilhak ettiğini ilan etmişti. Rusya, 2014 yılında da Kırım Yarımadası’nı Ukrayna’dan ilhak etmişti.
