Her geçen gün güçlenmeye devam eden El Niño hava olayı, Kaliforniya kıyılarında şimdiye kadar kaydedilen en yüksek deniz seviyelerine yol açabilir. Uzmanlar, yüksek dalgalar, yağış ve kabaran deniz seviyelerinin birleşmesiyle özellikle Güney Kaliforniya'da ciddi sel ve kıyı erozyonu yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
Kaliforniya'da bu yıl etkisini artırması beklenen El Niño'nun, deniz seviyelerinde tarihi rekorlara neden olabileceği öngörülüyor. UC San Diego Scripps Oşinografi Enstitüsü İklim Değişikliği Etkileri ve Uyum Merkezi Direktörü Mark Merrifield, El Niño'nun etkilerine ilişkin düzenlenen çevrim içi toplantıda, “Bu olayla bağlantılı olarak Kaliforniya kıyılarında şimdiye kadar kaydedilen en yüksek deniz seviyelerini görmemiz muhtemel” dedi.
NASA verilerine göre, El Niño sırasında ısınan okyanus suyu, yüzeye yakın daha soğuk suyun yerini alıyor. Sıcaklığın artmasıyla suyun genleşmesi de deniz yüzeyinin yükselmesine neden oluyor.
Merrifield, doğu Pasifik'teki deniz seviyelerinin şimdiden referans seviyenin yaklaşık 15 santimetre üzerine çıktığını belirterek, sonbahar ve kış aylarında seviyelerin mevsimsel ortalamanın çok üzerine çıkmasının beklendiğini söyledi.
İlginizi çekebilir:
Burdur ve Salda göllerinde su kaybı sürüyor
Kıyı erozyonu ve sel riski artacak
Uzmanlara göre El Niño yalnızca deniz seviyelerini yükseltmekle kalmıyor, aynı zamanda güçlü dalgaların oluşmasına da zemin hazırlıyor.
Merrifield, El Niño dönemlerinde Kaliforniya kıyılarındaki plajların ortalama 30 metre kadar kara yönünde çekilebildiğini belirtti. Kıyıdaki doğal tampon alanların daralması, büyük dalgaların kıyı şeridini daha fazla etkilemesine ve sel ile falezlerde aşınma riskinin artmasına yol açıyor.
Yüksek dalgalar, yüksek deniz seviyesi, gelgitler ve yoğun yağışın aynı döneme denk gelmesi halinde kıyı bölgelerinde ciddi su baskınları yaşanabileceği belirtiliyor. Ayrıca tuzlu suyun yer altı sularına karışması ve kıyı erozyonunun hızlanması da bekleniyor.
Benzer etkiler geçmiş El Niño dönemlerinde de görüldü. 2023-24 döneminde Ventura, Los Angeles ve San Diego bölgelerinin bazı kesimlerinde ciddi seller yaşandı. Ventura'da güçlü bir dalga deniz duvarını aşarak sekiz kişinin yaralanmasına neden oldu.
Bu El Niño en güçlülerden biri olabilir
Bilim insanları, mevcut El Niño'nun şimdiye kadar kaydedilen en güçlü olaylardan biri olabileceğini belirtiyor.
California Üniversitesi iklim bilimcisi Daniel Swain, doğu tropikal Pasifik'teki deniz suyu sıcaklıklarının ölçümlerin yapıldığı dönem boyunca görülmemiş seviyelere ulaştığını söyledi.
Swain, mevcut sıcaklıkların 1982-83 ve 1997-98 yıllarındaki güçlü El Niño dönemlerindeki seviyeleri aştığını belirterek, “Daha önce hiçbir El Niño olayının bugün gördüğümüz yörüngede ilerlediğini görmedik” dedi.
Dünya Meteoroloji Örgütü de 31 Temmuz'da yaptığı açıklamada, “güçlü bir El Niño'nun gelişmekte olduğunu” ve olayın sonbaharın başlarına kadar güçlenmesinin beklendiğini bildirdi.
El Niño, tropikal Pasifik'in orta ve doğu kesimlerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte atmosferik koşulların değişmesi ve normalde doğudan batıya esen ticaret rüzgarlarının zayıflaması veya yön değiştirmesiyle ortaya çıkıyor.
Güney Kaliforniya'da yağış ihtimali artıyor
El Niño'nun Güney Kaliforniya'ya daha fazla yağış getirmesi bekleniyor ancak uzmanlar bunun kesin olmadığını vurguluyor.
Örneğin 2015-16 dönemindeki çok güçlü El Niño, Güney Kaliforniya'da ortalamanın üzerinde yağışa yol açmamıştı.
Buna rağmen mevcut El Niño'nun, özellikle aralık sonundan mart ayına kadar Güney Kaliforniya'da yağışlı bir kış ihtimalini önemli ölçüde artıracağı belirtiliyor. Uzmanlar, Kuzey Kaliforniya'da da yağışların artabileceğini ancak etkinin Güney Kaliforniya kadar belirgin olmayabileceğini ifade ediyor.
Deniz ekosistemi de tehdit altında
El Niño'nun etkilerinden biri de Kaliforniya kıyılarındaki deniz sıcaklıklarının daha da yükselmesi olabilir.
Merrifield, sıcak suların mevcut deniz sıcak hava dalgasını uzatabileceğini ve bunun deniz ekosistemi ile besin zincirinin farklı halkaları üzerinde ciddi etkiler yaratabileceğini söyledi.
Deniz suyunun ısınması, normalde soğuk, derin ve besin açısından zengin suları yüzeye taşıyan yükselme hareketini de zayıflatıyor.
Uzmanlar ayrıca, deniz sıcaklıklarındaki artışın Pseudo-nitzschia adlı alglerin çoğalmasını ve bunların ürettiği domoik asit adlı nörotoksinin seviyesini artırabileceğinden endişe ediyor.
Domoik asit, kabuklu deniz ürünlerinde birikerek insanlarda mide bulantısı, ishal ve çeşitli hastalıklara yol açabiliyor. Yüksek miktarlarda maruz kalınması ise kısa süreli hafıza kaybı, nöbet ve nadir durumlarda ölüme neden olabiliyor. Toksin aynı zamanda deniz canlıları için de ciddi tehdit oluşturuyor.
Yosun ormanları da risk altında
El Niño'nun beraberinde getireceği daha sıcak deniz sularının Kaliforniya kıyılarındaki kelp ormanları üzerindeki baskıyı da artırması bekleniyor.
Aquarium of the Pacific'ten Nate Jaros, geçmişte yaşanan deniz sıcak hava dalgalarının Kuzey Kaliforniya'daki boğa kelp habitatlarının 2014'ten bu yana yüzde 90 oranında azalmasına neden olduğunu belirtti.
Bu kaybın, nesli tehlike altında bulunan beyaz deniz kulağı gibi diğer türleri de etkilediği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre El Niño'nun etkileri yalnızca kıyı taşkınlarıyla sınırlı kalmayacak. Rekor deniz sıcaklıkları, şiddetli yağış ihtimali, kıyı erozyonu ve deniz ekosistemindeki değişimler, Kaliforniya'nın önümüzdeki aylarda karşı karşıya kalacağı başlıca riskler arasında yer alacak.
