Ulaşımın ötesinde bir yaşam biçimini temsil eden kruvaziyer gemileri, artık yalnızca bir limandan diğerine gitmek için tercih edilmiyor. Lüksün ve konforun sınırlarını zorlayan bu yüzen yapılar, deniz üzerinde beş yıldızlı otel deneyimini aşarak başlı başına birer destinasyon hâline geliyor. 2025 yılı itibarıyla dünya denizlerinde seyir hâlindeki bazı kruvaziyerler; kişisel uşak hizmetleri, Michelin yıldızlı mutfaklar, özel sanat koleksiyonları ve hatta helikopter ile denizaltı gezileri gibi sıra dışı imkânlarla öne çıkıyor.
Bu liste, Cruise Critic, Condé Nast Traveler, Travel + Leisure, Berlitz Cruise Guide ve Forbes Travel Guide gibi lüks seyahat alanının en saygın kaynaklarından derlenen veriler temel alınarak hazırlandı. Değerlendirme sürecinde aşağıdaki kriterler bir arada göz önünde bulunduruldu:
• Süit kalitesi ve kişiye özel hizmet deneyimi,
• Gastronomi seviyesi ve fine dining seçenekleri,
• Yolcu başına düşen mürettebat oranı,
• Gemi tasarımı, donanımı ve genel konsepti,
• Yolcu yorumları ve bağımsız uzman puanları.
Mega yat ölçeğindeki butik gemilerden, sanat galerilerini andıran dev kruvaziyerlere kadar uzanan bu seçki, denizlerdeki en ayrıcalıklı seyahat deneyimlerini keşfetmek isteyenler için rehber niteliğinde.
Aşağıda, 2025 yılının en lüks 10 kruvaziyer gemisini detaylarıyla birlikte inceleyebilirsiniz.
1) MS Europa 2 (Hapag-Lloyd Cruises)
Hapag-Lloyd Cruises filosundaki MS Europa 2, butik ultra lüks segmentte yer alıyor. En fazla 500 yolcu ağırlayabiliyor. Gemide 251 süit ve yaklaşık 370 kişilik mürettebat bulunuyor, bu da neredeyse bire bir hizmet oranı anlamına geliyor. Tüm kabinler süit olarak tasarlanmış, en küçüğü 28 metrekare ve tamamında balkon yer alıyor. İç mekânlarda kullanılan malzemeler ve işçilik seviyesi dikkat çekiyor. Europa 2, üç Michelin yıldızlı şeflerin menülerini sunduğu restoranları ve kapsamlı şarap kavıyla öne çıkıyor. Geniş yaşam alanları, sanat koleksiyonları ve kişiye özel hizmet anlayışıyla ayrıcalıklı bir deneyim sunuyor. Berlitz Cruise Guide, 2024 değerlendirmesinde Europa 2’yi “dünyanın en yüksek puanlı kruvaziyer gemisi” ilan etti. Hapag-Lloyd filosu ise beş yıldız kategorisinde “dünyanın en iyi filosu” unvanını aldı. Europa 2, 2025 itibarıyla lüks ve hizmet standardında sektörün en üst düzey örneklerinden biri olarak gösteriliyor.
2) Seven Seas Grandeur (Regent Seven Seas Cruises)
Regent filosunun ultra lüks segmentteki yeni temsilcisi Seven Seas Grandeur, 746 yolcu kapasitesiyle tamamen süit olarak tasarlanmış küçük bir kruvaziyer. 2023’te hizmete giren gemi, “Explorer/Splendor” sınıfının en yeni üyesi olarak Regent’ın “denizdeki en lüks deneyim” vaadini bir adım ileri taşıyor. Tüm süitlerde balkon bulunuyor; en küçüğü 28,5 metrekare olan süitlerde İtalyan mermeriyle döşenmiş geniş banyolar yer alıyor. Gemi, Picasso ve Miró eserleri ile Fabergé imzalı eşsiz bir yumurtanın sergilendiği yüzen bir sanat müzesi atmosferi sunuyor. Her süitte 7 gün 24 saat hizmet veren özel uşaklar ve kişiselleştirilmiş concierge desteği sağlanıyor. Pacific Rim gibi Pan-Asya mutfağına odaklanan restoranlar veya Compass Rose gibi kendi menünü oluşturabileceğin konseptlerle üst düzey fine dining deneyimi yaşatılıyor. Üst güvertede ise TPC Sawgrass gibi ünlü golf sahalarından esinlenilmiş özel bir mini golf alanı bulunuyor. Mürettebat, misafirlerin tercihlerini daha önceki seyahatlerinden hatırlayacak kadar ilgili davranıyor; havuz kenarında favori içecek ya da kahve, siz söylemeden hazırlanmış oluyor. Seven Seas Grandeur, Condé Nast Traveler tarafından “lüks küçük gemi seyahatinin zirvesi” olarak tanımlandı ve 2025 Gold List’te yer aldı. Regent’ın önceki gemisi Splendor, Cruise Critic tarafından “en iyi lüks gemiler” listesinde zirvede gösterilmişti; bu da Grandeur’ın o mirası devraldığını ortaya koyuyor.
3) Silver Moon (Silversea Cruises)
Silversea Cruises filosunun ultra lüks segmentindeki orta boy gemisi Silver Moon, 596 yolcu kapasitesiyle seyahatseverlere özel bir deneyim sunuyor. Tümü süit olarak tasarlanan kabinlerde kişisel uşak hizmeti geminin alametifarikası sayılıyor. Silver Moon özellikle gastronomi odaklı yapısıyla dikkat çekiyor. Klasik ana restoran anlayışının yerine, her biri farklı konsepte sahip sekiz restoran yer alıyor. Ücretsiz rezervasyonla hizmet veren altı restoran arasında Asya füzyon mutfağı sunan Indochine, İtalyan esintileri taşıyan La Terrazza, deniz ürünleri ve bifteğiyle Atlantide, tapas ve caz temalı Silver Note, otantik Napoli pizzaları sunan Spaccanapoli ve taş plakada et pişirme deneyimi sağlayan The Grill öne çıkıyor. Bunun yanında Japon mutfağını temsil eden Kaiseki ve Fransız fine dining restoranı La Dame gibi ek ücretli seçenekler de mevcut. Gemi, Silversea’nın S.A.L.T. (Sea and Land Taste) programının uygulandığı ilk platformlardan biri. Bu konsept sayesinde yolcular, uğranılan destinasyonların mutfak kültürünü gemide de keşfetme imkânı buluyor. Tüm süitlerde geniş mermer banyolar, ayrı küvet ve duş alanı yer alıyor; düz ekran televizyonlar ise aynalara entegre şekilde tasarlanmış. Her süitte görevli uşaklar, Londra merkezli profesyonel uşaklık akademisinden eğitim almış kişilerden oluşuyor. Bavulların hazırlanmasından özel yemek servisine kadar her detayla ilgileniyorlar. Gemideki mürettebat, Leading Hotels of the World standartlarında hizmet veriyor ve misafirlerin ihtiyaçlarını sezgisel biçimde önceden karşılıyor. Cruise Critic, Silver Moon’u “en iyi lüks gemiler” arasında gösterirken özellikle yenilikçi gastronomi konsepti ve uşak hizmetine vurgu yaptı. Condé Nast Traveler ise Silversea filosunun yeni nesil gemilerindeki spa ve fine dining alanlarını öne çıkararak markanın lüks standardını pekiştirdi.
4) Seabourn Ovation (Seabourn Cruise Line)
Seabourn Cruise Line’ın ultra lüks segmentteki küçük/orta boy kruvaziyeri Seabourn Ovation, 600 yolcu kapasitesiyle 2018 yılında hizmete girdi. Encore sınıfı gemilerin ikincisi olan Ovation, önceki Odyssey sınıfının başarılı konseptini daha lüks dokunuşlarla geliştiriyor. Tüm 300 süit balkonlu olarak tasarlanmış, bu sayede misafirler açık havada kahvaltı ya da akşam yemeği keyfi yaşayabiliyor. Geminin iç tasarımı dünyaca ünlü mimar Adam D. Tihany imzası taşıyor; sosyal alanlar zarif ama rahatlatıcı bir atmosfer sunuyor. Seabourn’un ikonik hizmetlerinden biri olan ücretsiz şampanya ve havyar servisi, gemide günün her saatinde her yerde sunulabiliyor. The Grill by Thomas Keller gibi ödüllü restoranların yanı sıra sushi bar, ana restoran ve havuz başında gurme barbekü gibi farklı mutfak seçenekleri mevcut. Ovation, Encore sınıfına özgü The Retreat adlı özel bir VIP alana da sahip. Bu bölümde özel kabanalar, düz ekran TV, soğutulmuş içecek dolapları, Evian sisleyiciler ve jakuzilerle donatılmış ayrıcalıklı bir ortam sunuluyor. Ek ücretle rezervasyon yapılabilen The Retreat, gemide sakin ve lüks bir inziva alanı yaratıyor. Seabourn’un her şey dahil hizmet modeli kapsamında bahşiş uygulaması bulunmuyor; samimi ama üst düzey bir servis anlayışı hâkim. Mürettebatın misafirleri isimle tanıyıp tercihlerini hatırlaması markanın ayırt edici özelliklerinden biri. Cruise Critic uzmanları, Ovation’ı en iyi lüks gemiler arasında değerlendirerek özellikle ücretsiz şampanya-havyar servisine ve The Retreat’e dikkat çekti. Seabourn, Travel + Leisure anketlerinde ve uzman listelerinde sürekli üst sıralarda yer alırken, Berlitz rehberi de filosuna beş yıldıza yakın puanlar vererek yüksek hizmet kalitesini teyit etti.
5) Crystal Serenity (Crystal Cruises)
Crystal Cruises filosunun büyük boy ultra lüks kruvaziyeri Crystal Serenity, yaklaşık 740 yolcu kapasitesiyle 2023’te baştan sona yenilenmiş şekilde tekrar hizmete alındı. İlk olarak 2003 yılında inşa edilen gemi, markanın el değiştirmesinin ardından kapsamlı bir modernizasyon sürecinden geçti. Gemide iç kabin bulunmuyor; tüm kamaralar deniz manzaralı ve büyük bölümü balkonlu. Her süitte 24 saat kişisel uşak hizmeti sunuluyor. Sekiz farklı restoran ve kafe seçeneği yer alıyor. Bunlar arasında öne çıkan ise Japon-Peru füzyon mutfağı sunan, dünyaca ünlü şef Nobu Matsuhisa’ya ait Umi Uma restoranı. Bu restoran yalnızca Crystal gemilerinde bulunuyor ve denizdeki en iyi yemek deneyimlerinden biri olarak gösteriliyor. Gemi, geniş havuz güvertesi, spa merkezi, casino, gösteri salonları ve klasik lüks otel atmosferine sahip zarif iç mekânlarıyla dikkat çekiyor. Crystal, yıllar içinde sadık bir yolcu kitlesi oluşturmuş durumda. Yenilenen Serenity’de görev yapan personelin yüzde 80’i önceki Crystal gemilerinden geri döndü. Bu da hizmet standardının aynı sıcaklık ve incelikle sürmesini sağlıyor. Uşaklar, misafirlerin bavullarını yerleştiriyor, çamaşırlarını düzenliyor ve her gün öğleden sonra favori içeceği ikram ediyor. Tüm bu detaylar Crystal’in ince düşünülmüş hizmet anlayışını yansıtıyor. Geminin efsanevi uzun rotaları arasında dünya turu da yer alıyor; 2024’te yenilenmiş hâliyle ilk dünya seferine çıktı. Crystal Serenity’nin dönüşü, Condé Nast Traveler ve Travel + Leisure gibi kaynaklarda geniş yer buldu; özellikle Nobu restoranı ve güncellenmiş lüks konseptiyle övgü aldı. Cruise Critic kullanıcıları ise 2024 itibarıyla geminin “yenisi kadar iyi” olduğunu belirtiyor.
6) Explora I (Explora Journeys)
Explora Journeys’in ultra lüks segmentteki ilk gemisi Explora I, 2023’te denize indirildi. MSC Grubu’nun yeni lüks markası olarak lanse edilen Explora I, yaklaşık 900 yolcu kapasitesiyle orta boy kruvaziyer sınıfında yer alıyor. Lüks bir butik otel hissi verecek şekilde tasarlanan gemide, İtalyan mermeri döşemeler, çağdaş sanat koleksiyonları ve kristal avize enstalasyonları dikkat çekiyor. Standart Ocean Terrace süitleri bile 35 metrekare genişliğinde. Tüm süitlerde özel veranda, şık bir giyinme alanı ve ısıtmalı mermer zeminli banyolar bulunuyor. Gemide 18 farklı restoran ve bar konsepti yer alıyor. Bunlar arasında şık bir oyster bar içeren gastronomi holü, Asya füzyon mutfağı, Akdeniz restoranları ve döner menülü Chef’s Table gibi seçenekler var. Her süitte dürbün ve Dyson Supersonic saç kurutucu gibi beklenmedik lüks detaylar standart olarak sunuluyor. Ücretsiz yüksek hızlı Wi-Fi, kapsamlı SPA ve fitness alanı, açık güvertede Technogym ekipmanları ve havuz başında özel cabana alanları da misafirlerin kullanımına açık. Explora I, rotalarına özgü kara turları ve gemide yerel şeflerle yapılan etkinliklerle destinasyon odaklı deneyimler vadediyor. Hizmet kalitesi henüz ilk yılında sektör uzmanlarınca övgüyle karşılandı. Mürettebat, her misafirle birebir ilgileniyor ve özel talepler hızlıca karşılanıyor. Cruise Critic, Explora Journeys’i 2024’te “en iyi lüks kruvaziyer hattı” seçti ve geminin havuz alanları, süit konforu ve yemek kalitesini özellikle vurguladı. Condé Nast Traveler editörleri ise Explora I’ı 2025 Gold List’e dahil ederek gemiyi otel konforunda bir seyahat platformu olarak tanımladı. Kısa sürede dikkat çeken Explora I, yeni nesil lüks seyahatin güçlü temsilcilerinden biri hâline geldi.
7) Evrima (The Ritz-Carlton Yacht Collection)
The Ritz-Carlton markasının ilk denizcilik girişimi olan Evrima, 2022 yılında hizmete girdi. 298 yolcu kapasiteli bu butik süperyat, ultra lüks segmentte yer alıyor. 2024’te aynı sınıftaki kardeş gemi Ilma da filoya katıldı. Evrima, bir Ritz-Carlton otelinin denize yansıması olarak tanımlanıyor. Tüm süitler özel balkonlu ve çağdaş, zarif bir dekorasyona sahip. Devasa lobiler yerine, daha samimi ve insan ölçeğinde tasarlanmış alanlar ön plana çıkıyor. Gemide beş farklı restoran yer alıyor ve menüler Michelin yıldızlı şef danışmanlığıyla hazırlanıyor. Ayrıca spa merkezi, özel plaj kulübü (marina) ve sonsuzluk havuzu gibi donanımlar büyük gemileri aratmıyor. Kişiye özel concierge hizmeti tüm misafirlere sunuluyor. Yüksek mürettebat oranı sayesinde her yolcuya ismiyle hitap edilen ve anında hizmet sağlanan bir ortam oluşturulmuş durumda. Marka, denizde kişi başına düşen alan oranında zirveye oynamayı hedefliyor. Yeni Ilma gemisi de 224 özel teraslı süitiyle bu yaklaşımı sürdürüyor. Evrima ve Ilma’da mutfak konseptleri de dikkat çekiyor; ünlü Fransız şef Georges Blanc’ın imzasını taşıyan restoranların yanı sıra Asya füzyonu ve İtalyan mutfağına kadar uzanan geniş bir yelpaze sunuluyor. Her süite atanmış özel personel, misafirin beklentilerini önceden tahmin ederek hizmet veriyor. Örneğin kıyıdan dönen bir misafirin favori kokteyli hazır olabilir ya da o güne özel bir tadım menüsü önceden servis edilebilir. Cruise Critic’in 2024 ödüllerinde, Ilma “en iyi yeni lüks gemi” seçildi; Evrima ile başlayan yüksek standartların bu gemiyle mükemmelliğe ulaştığı belirtildi. Michelin seviyesindeki mutfak kalitesi, lüks süitler ve üst düzey hizmet anlayışı öne çıkarıldı. Forbes gibi yayınlar da Ritz-Carlton Yacht Collection’ı denizde gerçek bir lüks otel deneyimi olarak tanımlıyor. Evrima’daki restoranlardan biri olan S.E.A., 2025’te özel övgü aldı.
8) SeaDream II (SeaDream Yacht Club)
Mega yat sınıfında yer alan SeaDream II, yalnızca 112 yolcu kapasitesine sahip butik bir gemi. Klasik kruvaziyer deneyimi yerine, zengin bir arkadaşın yatında seyahat ediyormuş hissi veren samimi ve seçkin bir atmosfer sunuyor. Gösterişli atriyumlar veya büyük tiyatrolar yerine, geniş güverteler, şık bir açık hava yemek alanı ve misafirlerin sosyalleştiği rahat bir yat salonu bulunuyor. SeaDream II’yi benzersiz kılan iki ana özellik öne çıkıyor: güvertedeki Balinezyen tarzı güneş yatakları ve kıç bölümde yer alan açılır marina platformu. Gündüzleri marina, su sporları için aktif bir alana dönüşüyor. Cam tabanlı kano, paddleboard, jet-ski ve yelkenli gibi birçok ekipman misafirlerin kullanımına sunuluyor. Dileyen misafirler geceleri güvertede, önceden hazırlanmış Balinezyen yataklarda yıldızlar altında uyuma ayrıcalığını da yaşayabiliyor. Süitler diğer lüks kruvaziyerlere kıyasla daha küçük ve balkonsuz olsa da, her biri detaylı ve zarif şekilde döşenmiş. Belçika keteni çarşaflar, kaz tüyü yorganlar, yün battaniyeler, Bvlgari banyo ürünleri ve monogram işlemeli pijamalar standart olarak sunuluyor. SeaDream filosu, her şey dahil fine dining konseptiyle hizmet veriyor. Özellikle tropik bir koyda düzenlenen Champagne & Caviar Splash partisi, geminin alametifarikalarından biri. Şampanya kadehleri ve havyar büfesi eşliğinde yapılan bu sahil barbeküsü, yolculuğun unutulmaz anlarından biri olarak öne çıkıyor. Mürettebat, misafirlerle bire bir ilgilenerek içten ve sezgisel bir hizmet sunuyor. Gemide resmi kıyafet zorunluluğu bulunmuyor, her akşam “resort casual” giyim yeterli kabul ediliyor. Bu yaklaşım, SeaDream II’yi daha genç ve dinamik bir lüks seyahat kitlesi için cazip kılıyor. Cruise Critic, SeaDream II’yi “en iyi lüks gemi deneyimleri” listesine alarak özellikle yat atmosferi ve açık hava yatak deneyimini öne çıkardı. Forbes Travel Guide 2025 değerlendirmelerinde ise geminin restoranı seçkinler arasında gösterildi. SeaDream, küçük gemi segmentinde yıllardır üst sıralarda yer alan, sadık bir takipçi kitlesine sahip özel bir marka olarak biliniyor.
9) Oceania Riviera (Oceania Cruises)
Oceania Cruises’ın gurme mutfak odaklı premium-lüks segmentindeki orta boy gemisi Riviera, 1.250 yolcu kapasitesine sahip. Ultra lüks ile büyük gemi kruvaziyer hatları arasında bir nişi dolduran Oceania, özellikle yemek kalitesiyle öne çıkıyor. Riviera, 2022’de kapsamlı bir yenilemeden geçti ve iç tasarımı “sessiz lüks” anlayışıyla güncellendi. Dekorda kum beji, kömür grisi ve kızıl kahve tonları kullanıldı; tamamen mermerle kaplanmış banyolar ferah ve zengin bir atmosfer yarattı. Gemide sekiz adet ücretsiz özel restoran bulunuyor. Asya mutfağından örnekler sunan Red Ginger, Versace tasarımı tabaklarda servis yapılan İtalyan restoranı Toscana, ünlü şef Jacques Pépin imzalı Fransız bistrosu Jacques, şık steakhouse Polo Grill ve şarap eşleştirmeli menüler sunan La Reserve by Wine Spectator (ücretli, 24 kişilik) bu seçeneklerden bazıları. Her öğleden sonra düzenlenen geleneksel ikindi çayı ise canlı yaylı dörtlüsü eşliğinde sunuluyor ve misafirlerce çok beğeniliyor. Riviera, denizde kendi yemek okuluna sahip ender gemilerden biri. Culinary Center adı verilen bu atölyede konuklar günlük olarak şeflerle birlikte yemek yapma derslerine katılabiliyor. Oceania'nın fiyat politikası diğer ultra lüks hatlar kadar her şey dahil değil, ancak concierge seviyesinden itibaren sunulan ayrıcalıklar — Spa Terrace erişimi, öncelikli restoran rezervasyonu ve 7 gün 24 saat oda servisi gibi imkânlar — deneyimi üst seviyeye taşıyor. Geminin büyük olmasına rağmen personel, misafirlerle bire bir ilgilenmek üzere özel olarak eğitilmiş durumda. Özellikle restoran kadrosunun her akşam sunduğu kusursuz fine dining hizmeti yolcu yorumlarında sıkça övülüyor. Cruise Critic, Riviera’yı “en iyi lüks kruvaziyerler” arasında değerlendirerek mutfağını özellikle öne çıkardı. Condé Nast Traveler ise Riviera’yı 2025 Gold List’e alarak geminin zarif dekorasyonu, sanat atölyesi (Artist Loft) ve çay saati geleneğine dikkat çekti. Riviera, olağanüstü yeme-içme deneyimi arayan ancak tam kapsamlı ultra lüks anlayışa ihtiyaç duymayan deneyimli yolcuların favorisi hâline geldi.
10) Scenic Eclipse (Scenic Luxury Cruises &Tours)
Scenic Luxury Cruises & Tours’un ultra lüks keşif segmentindeki yatı Scenic Eclipse, yalnızca 228 yolcu kapasitesine sahip. 2019’da suya indirilen gemi, “dünyanın ilk keşif yatı” sloganıyla tanıtılıyor. Açık denizlerde ve kutup bölgelerinde seyir yapabilecek buz sınıfı (PC6) sertifikasına sahip olmasına rağmen, gemideki lüks düzeyi mega yatlarla yarışıyor. Scenic Eclipse’te iki adet helikopter ve altı kişilik bir denizaltı bulunuyor. Misafirler, uygun rotalarda bu araçlarla gökyüzü ve sualtı keşiflerine katılabiliyor. Her biri balkonlu ve geniş oturma alanlarına sahip modern süitler, sekiz farklı restoran konsepti, bir şarap tadım odası ve tam donanımlı lüks bir spa gemide sunulan olanaklar arasında. İç mekânlar çağdaş çizgiler taşıyor; küçük ölçeğine rağmen gemi, rahatça sosyalleşme ve dinlenme imkânı tanıyor. Scenic Eclipse’in öne çıkan yönlerinden biri, her süite özel olarak atanmış uşak hizmeti sunması. Bu özelliğiyle kendi segmentinde eşsiz sayılıyor. Tüm içki ve yemek servisi ultra her şey dahil kapsamında yer alıyor. Yolcular, Dom Pérignon şampanyadan nadide tek malt viskilere kadar geniş bir içki yelpazesine tek bir fatura imzalamadan ulaşabiliyor. Restoranlar fine dining kalitesinde. Şef masasında gurme tadım menüleri, Elements restoranında modern dünya mutfağı, ayrıca Asya füzyonu, Fransız bistrosu ve Michelin yıldızlı şef danışmanlığında hazırlanan menüler yer alıyor. Keşif programlarında her seferde uzman biyologlar ve rehberler eşlik ediyor. Zodiac botlarla yapılan günlük keşif turları, dönüşte sıcak havlu ve içecek servisiyle tamamlanıyor. Bu yönüyle Scenic Eclipse, macera ile lüksü etkileyici şekilde birleştiriyor. Cruise Critic, gemiyi lüksle keşfi harmanlayan en iyi seçeneklerden biri olarak değerlendirirken, helikopter ve denizaltı donanımıyla birlikte süite özel butler hizmetine ve ultra her şey dahil konseptine dikkat çekti. Berlitz’in 2024 rehberinde de segmentindeki benzer gemilere kıyasla yüksek puan aldı. Scenic’in Avustralya merkezli lüks yaklaşımı da övgü topladı. Scenic Eclipse, 2025 itibarıyla hem kutuplara hem tropik bölgelere lüks içinde ulaşmak isteyen gezginler için çığır açıcı bir seçenek olarak öne çıkıyor.
Bu haberin/makalenin tamamı ya da bir kısmı kaynak gösterilmeden yayımlanamaz. Kaynak gösterilse dahi aktif link verilerek kullanılabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayımlayanlar hakkında yasal işlem başlatılır.
