İnsan eliyle yapılmış en büyük hareketli nesne unvanını uzun yıllar taşıyan dev tanker Seawise Giant, yalnızca boyutuyla değil, mühendislik sınırlarını zorlayan teknik özellikleri ve fırtınalı geçmişiyle de hafızalara kazındı. 2010 yılında parçalanmış olmasına rağmen, tarihte üretilmiş en büyük hareketli yapı olarak anılmaya devam ediyor.
İnsanoğlu piramitlerden uzay istasyonlarına kadar dev yapılar inşa etti. Ancak denizlerin üzerinde süzülen bu çelik dev, ölçüleriyle karadaki birçok simge yapıyı geride bıraktı. Hikâyesi 1979’da Japonya’da, Sumitomo Heavy Industries Tersanesi'nde “Oppama” adıyla başladı. Siparişi veren Yunan armatör Stavros Niarchos’un gemiyi teslim almadığı öne sürüldü; bazı kaynaklar iflası, bazıları ise gemideki sarsıntı sorunlarını gerekçe gösterdi. Sebep ne olursa olsun, daha ilk günlerinden itibaren efsanesine gizem eklendi.
Guinness Dünya Rekorları’nda en uzun gemi ve en yüksek taşıma kapasitesi kategorilerinde zirvede yer alan tanker, daha sonra Hong Konglu armatör C.Y. Tung tarafından satın alındı ve boyu uzatılarak gerçek anlamda devasa bir yapıya dönüştürüldü.
Boyutlarıyla sınırları zorladı
458 metre uzunluğa ulaşan Seawise Giant, dikey konuma getirilseydi New York’taki Empire State Building’den ve Malezya’daki Petronas Towers’dan daha yüksek olacaktı. Güvertesinde bir uçtan diğer uca yürümek yarım saati buluyor, mürettebat mesafeyi kısaltmak için bisiklet kullanıyordu.
46 dev tankı sayesinde tek seferde 4 milyon varilden fazla ham petrol taşıyabiliyordu. Bu kapasite, günümüzün en büyük aktif tankerlerinden FSO Oceania’nın bile ötesindeydi.
Teknik detayları da en az boyutları kadar çarpıcıydı: 50 tonluk pervane, 230 tonluk dümen ve tek bir zincir halkası bile sıradan bir otomobilden daha ağır olan çapa sistemi… Tam hızda ilerlerken motorlar durdurulduğunda tamamen durması yaklaşık 10 kilometre sürüyor, dönüş yapabilmesi için ise 3 kilometreden fazla boş alana ihtiyaç duyuyordu. Ancak bu dev gövde, boyutu nedeniyle Panama Canal ve Suez Canal gibi kritik geçitlerden geçemiyor, rotasını kıtaların etrafından dolaşarak uzatmak zorunda kalıyordu.
Savaşla gelen batış ve ikinci hayat
Tanker yalnızca ticaretle değil, savaşla da tarihe geçti. 1988’de İran-Irak Savaşı sırasında Hürmüz Boğazı’ndan geçerken Irak füzeleri tarafından vuruldu ve sığ sularda battı. Birçok kişi için bu sondu.
Ancak Norveçli bir şirket milyonlarca dolar harcayarak gemiyi suyun altından çıkardı, binlerce ton çelikle onardı ve adını “Happy Giant” olarak değiştirerek yeniden denizlere döndürdü. Daha sonra “Jahre Viking” adıyla on yıl daha petrol taşımayı sürdürdü. 2000’li yıllarda denizcilik teknolojisinin değişmesiyle birlikte dev ve hantal tankerlerin yerini daha hızlı ve çevik gemiler aldı.
Emeklilik dönemini Katar yakınlarında depolama ünitesi olarak geçiren efsane, 2009’da Hindistan’daki bir gemi söküm tesisine satıldı. Parçalanması bir yıl sürdü; binlerce işçi çelik gövdeyi küçük parçalara ayırdı. Bugün geriye kalan tek somut parça, Hong Kong Denizcilik Müzesi önünde sergilenen 36 tonluk dev çapası.
