Muğla'nın Datça ilçesi açıklarındaki Kızlan Osmanlı Batığı’nda yürütülen kazılarda Osmanlı denizcilik tarihine ışık tutacak önemli eserler gün yüzüne çıkarıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında Dokuz Eylül Üniversitesi Sualtı Kültür Mirası ve Denizcilik Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezince (SUDEMER) tarafından yürütülen çalışmalar, Türkiye’de kazısı yapılan tek 17'nci yüzyıl Osmanlı batığı olma özelliğini taşıyor.
1667-1668 yıllarına tarihlendi
Kazı Başkanı ve SUDEMER Müdürü Prof. Dr. Harun Özdaş, batıkta buldukları mühür sayesinde geminin 1667-1668 yılları arasında battığını tespit ettiklerini açıkladı. Özdaş, “Buluntu, normal şartlarda bu kadar sığ bir batıkta bulunmayacak kadar zengin bir çeşitliliğe sahip ve sayısal olarak da çok yüksek. Osmanlı dönemi denizciliğine yönelik yeni bir müze açabilecek kadar zengin bir buluntu topluluğuyla karşı karşıyayız,” dedi.
Askerî mühimmat gün yüzüne çıktı
Bu sezonki kazılarda özellikle askerî buluntular dikkât çekti. Çalışmalarda paketlenmiş hâlde 36 Osmanlı tüfeği, 50’den fazla humbara (el bombası), kılıç, hançer, tabancalar ve 3 binden fazla mermi çıkarıldı. Ayrıca batıkta tipik kıvrımlı yapısıyla bir Osmanlı hançeri bulundu.
Çin porselenleri, satranç takımı, mutfak eşyaları
Kazılarda mühimmatın yanı sıra günlük yaşama dair çok sayıda eser de gün yüzüne çıktı. Bunlar arasında 135 adet Tophane üretimi pipo lülesi, 2 satranç takımı, bambu paketler içinde 40’tan fazla Çin porseleni, bakır mutfak kapları, ibrikler, kazanlar, tahta kaşık, şimşir tarak ve deri mataralar yer alıyor.
“Yanarak battı”
Prof. Dr. Özdaş, geçen yıl bulunan sikkelerin 1660-1675 aralığını işaret ettiğini, ancak bu yıl çıkarılan “Hüdâbende Abdullah Ahmed” isimli mühür sayesinde tarihlemenin netleştiğini söyledi:
Geçen sene sikkelere rastlamıştık, onlardan kabaca 1660 ila 1675 arasını tarihliyorduk fakat bu mühür bize Hicri 1078 (Miladi 1667-1668) yılını verdi. Bu da geminin 1667-1668 yılları arasında bir mücadele, çatışma sonrası kıyıya sürüklenerek karaya oturduğunu daha sonra yanarak battığını gösteriyor. Batıkta mühimmat dışında da dikkati çekici eserler bulundu. 135 adet Tophane üretimi pipo lülesi, 2 adet satranç takımı, bambu paketler içinde 40'tan fazla Çin porseleni, bakır mutfak kapları, ibrikler, kazanlar, tahta kaşık, şimşir tarak ve deri mataralar bulundu.
Osmanlı deniz mirası kayıt altına alınıyor
“Mavi Miras Projesi” kapsamında Osmanlı Dönemi Sualtı Kültür Mirası Coğrafî Bilgi Sistemi oluşturduklarını belirten Özdaş, Osmanlı dönemine ait veya Osmanlı tarafından batırılan yaklaşık 20 batığın 70-100 metre derinliklerde kayıt altında olduğunu ifade etti.
Kazı çalışmalarına destek sağlayan Türkiye Sualtı Arkeolojisi Vakfı ve sponsor Caroline Koç’a teşekkür eden Özdaş, bölgede Osmanlı denizciliğine ait yeni buluntuların ortaya çıkarılabileceğini kaydetti.
