ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı yeniden gündeme getirerek adanın ABD’nin ulusal güvenliği açısından gerekli olduğunu savunması, Danimarka ile Washington arasında gerilimi tırmandırdı. Trump, Danimarka Krallığı’na bağlı yarı özerk Grönland’ı egemenliği altına alma isteğini daha önce de dile getirmişti.
Trump, Grönland’ın “çok stratejik” bir konumda olduğunu, adanın Rusya ve Çin gemileriyle çevrili bulunduğunu iddia ederek, “Ulusal güvenliğimiz açısından Grönland’a ihtiyacımız var ve Danimarka bunu başaramayacak” dedi. ABD’nin Grönland üzerindeki kontrolünün Batı’nın daha geniş çıkarlarına hizmet edeceğini savundu. Grönland yönetimi ise egemenliğin ABD’ye devredilmesini içeren tüm yaklaşımları reddetti.
Frederiksen’den sert tepki
Trump’ın açıklamalarının ardından Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, ABD Başkanı’na doğrudan seslenerek, “ABD’nin Danimarka’ya ait hiçbir bölgeyi ilhak etme hakkı yoktur. Tehdidi bırakın” dedi. Frederiksen, Danimarka’nın ve dolayısıyla Grönland’ın NATO üyesi olduğunu, ittifakın güvenlik garantileri kapsamında bulunduğunu vurguladı. Danimarka’nın ABD ile Grönland’a erişim hakkı tanıyan bir savunma anlaşması bulunduğunu ve Kuzey Kutbu’ndaki güvenlik yatırımlarını artırdığını da hatırlattı.
Bu açıklamalar, Trump’ın danışmanlarından Stephen Miller’ın eşi Katie Miller’ın, Grönland haritasını Amerikan bayrağı renkleriyle “YAKINDA” ifadesiyle sosyal medyada paylaşmasının ardından geldi. Trump ise Air Force One uçağında yaptığı açıklamada, Grönland’ın ABD’nin ulusal güvenliği için gerekli olduğunu yineledi.
Trump aralık ayında Grönland için özel temsilci atamış, ABD’nin Louisiana eyaleti Valisi Jeff Landry’yi “Grönland Valisi” olarak görevlendirmişti. Bu atama Kopenhag’da tepkiyle karşılandı. Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen kararı “son derece üzücü” olarak nitelendirerek, Danimarka’nın egemenliğine saygı çağrısı yaptı. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen de bölgenin işbirliğine açık olduğunu ancak bunun yalnızca karşılıklı saygı temelinde mümkün olacağını söyledi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise AB’nin Danimarka ve Grönland halkıyla tam dayanışma içinde olduğunu açıkladı.
Trump neden Grönland’ı istiyor?
Donald Trump, Ocak 2025’te Beyaz Saray’a dönüşünden bu yana Grönland’a ilgisini yeniden artırdı. ABD Başkanı, adanın stratejik konumu ve maden zenginliklerini gerekçe gösterirken, kontrol sağlamak için güç kullanma ihtimalini dışlamayı reddetti. Trump, Çin ve Rusya’nın Kuzey Kutbu’ndaki askeri varlığını potansiyel tehdit olarak gösterdi.
Kuzey Kutup Enstitüsü’nün raporuna göre Çin ve Rusya son yıllarda bölgede askeri kapasitelerini artırdı ve ABD’nin bölgede daha fazla varlık göstermesi gerektiği vurgulandı. Trump, Grönland’ı satın alma fikrini ilk kez 2019’da gündeme getirmiş, hem Danimarka hem de Grönland yönetimleri “Grönland satılık değil” diyerek teklifi reddetmişti. ABD, 1946’da da Grönland’ı satın almak için Danimarka’ya 100 milyon dolar teklif etmiş, bu girişim de kabul edilmemişti.
