BMMYK Suriye Temsilcisi Gonzalo Vargas Llosa, Esad rejiminin devrilmesinden bu yana 1,3 milyon Suriyelinin ülkesine döndüğünü, 2026 yılında ise yaklaşık 1 milyon mültecinin daha Suriye’ye dönüşünün beklendiğini açıkladı.
BMMYK’dan Suriye’ye dönüş değerlendirmesi
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) Suriye Temsilcisi Gonzalo Vargas Llosa, Suriye’de Beşşar Esed rejiminin 8 Aralık 2024’te devrilmesinin ardından ülkedeki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Llosa, bu tarihten bu yana yaklaşık 1,3 milyon Suriyelinin ülkesine geri döndüğünü ve gelecek yıl bir milyona yakın kişinin daha dönüş yapmasının öngörüldüğünü söyledi.
Llosa, BMMYK ve İsviçre hükümeti ortaklığında düzenlenen “İkinci Küresel Mülteci Forumu İlerleme Değerlendirmesi” toplantısı kapsamında bulunduğu Cenevre’de, Anadolu Ajansı muhabirinin sorularını yanıtladı.
“Korku hızla yerini umuda bıraktı”
Esed rejiminin devrilmesinden birkaç ay önce Suriye’de bulunduğunu ve yeni yönetimin gelişine tanıklık ettiğini belirten Llosa, ülkede korkunun çok hızlı bir şekilde ortadan kalktığını ve yerini umudun aldığını ifade etti.
9 Aralık 2024’te ekibiyle birlikte Lübnan sınırına gittiğini aktaran Llosa, 14 yılı aşkın süredir zorunlu sürgünde yaşayan Suriyelilerin kendiliğinden ülkelerine dönmeye başladığını gördüğünü söyledi. Llosa, Suriye’ye ulaşan bazı insanların toprağı öperek sevinç yaşadıklarını dile getirdi.
“Suriye 14 yıl izole kaldı”
Suriye’de Esed rejimi sonrası sürecin zaman alacağını vurgulayan Llosa, 14 yıllık savaşın ülkeyi ekonomik ve altyapısal açıdan büyük ölçüde yıprattığını belirtti.
“Suriye hükümeti ve halkı, ülkelerini dünya ile yeniden bütünleştirme konusunda çok kısa sürede önemli bir başarı gösterdi” diyen Llosa, Suriye’nin en az 14 yıl boyunca uluslararası sahneden izole edildiğini, ancak sadece bir yıl içinde birçok ülkeyle yeniden ilişki kurarak uluslararası alana geri döndüğünü ifade etti.
Yaptırımlar ve yatırım vurgusu
Ekonomik koşullardaki iyileşmenin zaman almasının normal olduğunu söyleyen Llosa, sürecin hızlanması için bazı kritik adımların önemine dikkat çekti. Llosa, Suriye’ye yönelik yaptırımların tamamen kaldırılması gerektiğini belirterek, bu konuda önemli ilerlemeler kaydedildiğini ve bunun büyük ölçekli özel sektör yatırımlarını teşvik edebileceğini dile getirdi.
Bu yatırımların, yeniden yapılanma ve kalkınma süreci açısından hayati öneme sahip olduğunu vurguladı.
Geri dönenlere belge desteği
BMMYK gibi kuruluşların sahada aktif şekilde çalıştığını belirten Llosa, ülkelerine dönen Suriyelilerin önemli bir kısmının resmi belgelerinin olmadığını söyledi. Geri dönenlerin dörtte birinden fazlasının tapu ve kimlik gibi belgelere sahip olmadığını aktaran Llosa, bu belgelerin temini için destek sağladıklarını kaydetti.
“İki yılda 4 milyondan fazla dönüş”
Suriyeli mültecilerin geri dönüşlerine ilişkin güncel verileri paylaşan Llosa, 8 Aralık 2024’ten bu yana başta Türkiye, Lübnan ve Ürdün olmak üzere, daha az oranda Mısır ve Irak’tan yaklaşık 1,3 milyon mültecinin Suriye’ye döndüğünü açıkladı.
Aynı dönemde ülke içinde yerinden edilmiş yaklaşık 2 milyon kişinin de yaşadıkları bölgelere geri döndüğünü belirten Llosa, kısa sürede 3 milyondan fazla insanın ekonomik ve altyapısal olarak harap olmuş bir ülkeye geri döndüğünü ifade etti.
Llosa, “Tahminlerimize göre 2026’da bir milyona yakın kişi daha geri dönebilir. Bu da iki yıllık süreçte toplamda 4 milyondan fazla kişinin Suriye’ye dönüşü anlamına geliyor” dedi. Bu nedenle ülkeye sağlanacak mali desteğin son derece acil ve hayati olduğunu vurguladı.
Türkiye’nin rolü
Türkiye’nin hem uzun yıllardır çok sayıda Suriyeli mülteciye ev sahipliği yaptığını hem de 8 Aralık’tan sonra kurulan yeni Suriye hükümetine destek konusunda olumlu bir rol oynadığını ifade eden Llosa, Türkiye’den özel sektör temsilcilerinin de yatırım fırsatlarını araştırmak üzere Suriye’ye geldiğini sözlerine ekledi.
