İBB, zarar eden İstinye-Çubuklu arabalı vapur hattında 31 Temmuz’dan itibaren deniz dolmuşlarla yolcu taşıma hizmeti verecek. Bu hamleyle, son seçimde vaat edilen ve metroya ulaşım için büyük öneme sahip Beykoz-İstinye seferleri de gerçekleştirilebilir
İstanbul’da ulaşım uzmanları ve siyasetçiler, 30 yıldır şehir içinde araçların yerine insanların taşınması gerektiğini, bu nedenle modern şehirlerin temel ulaşım sistemi olan metroların güçlendirilmesinin önemini konuşur.
İstanbul bu konuda 30 yılda fena bir yol da almadı aslında. 2003’te 47 kilometre olan raylı sistem uzunluğu 380,70 kilometreye ulaştı. Bu sistem içerisindeki 241,35 kilometre uzunluğundaki 18 hat İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından işletiliyor ve her gün ortalama 3 milyonun üzerinde yolcu taşınıyor. Ulaştırma Bakanlığı’na bağlı Marmaray ve İstanbul Havalimanı Metrosu ile de günlük ortalama 1 milyon yolcu taşınıyor.
Denizin ulaşımdaki payı mutlaka artmalı
İçinden deniz geçen bir şehir olan İstanbul’da; iş dünyasının daha çok Avrupa yakasında gelişmesi nedeniyle her gün iki kıta arasında milyonlarca yolcu ve araç hareketliliği yaşanıyor. Araç sayısını azaltmak ve iki kıta arasındaki metroları birbirine bağlamak adına toplu ulaşımda denizin kullanımı da çok büyük önem arz ediyor.
Metrobüs, otobüs ve özel araçlarla karayolundan her gün 5 milyona yakın kişinin yolculuk yaptığı İstanbul’da, 2024 verilerine göre günlük 510 binin üzerinde yolcu da deniz yolu ile seyahat ediyor.
Ağustostan itibaren feribot yerine deniz dolmuş
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) iştirak şirketi Şehir Hatları AŞ’nin sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, “Değerli yolcularımız, İstinye–Çubuklu Arabalı Vapur hattımız, 31 Temmuz 2025 tarihi itibarıyla hizmet vermeyecektir. Aynı güzergahta, yolcu taşımacılığına özel olarak hizmet verecek deniz dolmuş seferlerimiz başlayacaktır. Anlayışınız için teşekkür eder, sizleri yeni seferlerimizde ağırlamaktan memnuniyet duyarız” ifadeleri kullanıldı.
Çubuklu-İstinye arabalı vapuru zarar ediyor
İBB’nin verilerine göre, Çubuklu–İstinye Arabalı Vapur Hattı zarar ettiği ve toplu taşımanın temel kuralı olan; “araçların yerine insanların taşınması” felsefesini ihlal ettiği için kapatılacak.
Mart 2017’de hizmete açılan, 2018’de yapılan ihale kapsamında nedeni belli olmayan bir sebeple özel bir şirket tarafından işletilen hattın ihalesinin, Temmuz sonunda biteceği bilgisine de ulaşıldı.
CHP Meclis Üyesi ve Beykoz Kent Konseyi Başkanı Gökhan Taneri Vural’ın meclis toplantısında verdiği bilgiye göre de bazı Beykozlular kararı eleştirmekte biraz aceleci davranıyor.
Özel şirket tarafından işletilen Çubuklu-İstinye Arabalı Vapur Hattı’nda şirketin yüksek miktarda zam talebinde bulunduğunu vurgulayan Gökhan Taneri Vural, hattın “yılda 100 milyon lira zarara yol açacağını” söyledi.
Hatta verilen hizmetin kâr amacı taşımadığını, aksine İBB tarafından sübvanse edildiğini hatırlatan Vural, “Bu şartlar altında İBB’nin böyle bir açığı sübvanse etmeye devam etmesi oldukça zor. Kaldı ki bunun karşılığında Beykozlulara çok daha fazla şey yapılabilir” dedi.
Arabalı vapur yerine deniz dolmuş verimli olur mu?
İBB, Temmuz 2024’te toplu ulaşımda Türkiye’de bir ilk olan deniz dolmuş projesini hayata geçirdi. Tarihi Haliç Tersanesi’nde üretilen deniz dolmuşlar, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu tarafından suya indirilerek hizmete alındı.
Yolcu sayısı düşük olan hatlarda seferler yapmak üzere inşa edilen 7 deniz dolmuş, 33 yolcu kapasiteli ve ilk olarak İstinye-Küçüksu ile Beykoz-Sarıyer hatlarında çalışmaya başladı.
Kompozit malzemeden vakum infizyon yöntemiyle üretilen 11.7 m uzunluğunda, 4.3 m genişliğinde, servis hızı 15 knot, maksimum hızı ise 25 knot olan deniz dolmuşlar; hareketli rampası ve engelsiz tekne tasarımı sayesinde engellilerin ve bebek arabalı ailelerin de kullanımına uygun. Ayrıca düşük yakıt tüketimi ve yüksek hıza ulaşabilme özelliğiyle de karbon salımını azaltıyor. Şehir Hatları, ilk deniz dolmuşları Galataport için yine Haliç Tersanesi markası ile üretmişti. Galata 1 ve Galata 2 isimli Deniz Dolmuşlar halen Galataport‘a ring seferler yapıyor.
İlk yıllarında günlük ortalama 2.500 araç ile 5 bine yakın yolcu taşınan hattın, son yıllarda 10 kat artan akaryakıt fiyatları nedeniyle maliyeti karşılayamadığı, bu nedenle hatta taşınan yolcuların artık deniz dolmuşlarla seyahat edebileceği, günlük taşınan araç sayısının ise Boğaz köprülerine ve toplu ulaşıma ciddi bir yük getirmeyeceği belirtildi.
Beykoz’u metroya bağlayacak deniz hamlesi ne zaman gelecek?
İBB ile CHP’li Beykoz Belediye Başkanı Adayının, 2024 seçimleri öncesinde ilçeye yönelik en önemli deniz ulaşımı vaadi olan Beykoz-Yeniköy seferlerinin bu dönem hayata geçirilmesi bekleniyor.
Bir deniz ulaşımı hamlesi olacak projeyle, yıllardır ana ulaşım akslarına uzak olarak yapılan Beykoz-Yeniköy motor seferleri yerine, Beykoz-İstinye deniz dolmuş hattı hayata geçirilecek.
İstinye’den İETT otobüsü ile yapılacak ring seferi ile Beykozlular 15 dakikada İstanbul Metrosunun İTÜ Ayazağa İstasyonu’na, buradan da Avrupa yakasının birçok noktasına raylı sistem ile ulaşmış olacak.
Öte yandan, İBB’nin proje ve ihale süreçlerini yürüttüğü İTÜ-İstinye Füniküleri tamamlandığında, Beykoz-İstinye deniz dolmuş seferleri çok daha fazla işlevsel hale gelecek.
Proje tamamlandığında Beykoz-Yeniköy arasındaki çok fonksiyonel olmayan deniz motorunun yerine Beykoz-İstinye deniz dolmuş seferleri düzenlenmesi yeterli olacak. Beykoz, Kavcık ve TEM trafiğini ciddi oranda rahatlatacak bu iki proje, Beykozlular tarafından birkaç yıldır heyecanla bekleniyor.
