Türkiye-Yunanistan Yüksek Düzeyli İşbirliği Konsey toplantısı, iki yıl aradan sonra bugün Ankara’da yapılacak. Toplantıya Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis başkanlık edecek.
Erdoğan ve Miçotakis, son dönemde Ege sorunundan kaynaklanan karşılıklı gergin söylemlerin gölgesinde kalan Türk-Yunan ilişkilerinin yeniden pozitif işbirliği gündemine dönmesini amaçlıyor.
Bugünkü görüşmelerde ekonomi, ticaret, turizm ve ulaştırma alanlarında somut bazı ilerlemelerin olabileceği, ancak karasuları, kıta sahanlığı ve silahlanma gibi tartışmalı başlıklarda yakınlaşmanın zor olduğu belirtiliyor.
Artan gerilim ve diplomasi arayışı
Türkiye ve Yunanistan arasında 2018-2019 döneminde yaşanan Doğu Akdeniz gerilimi, 2023 yılında başlayan “yumuşama” süreciyle geride kalmıştı. İki ülke, imzaladıkları Atina Deklarasyonu ile gerginlik yerine işbirliği dönemini başlattıklarını ilan etmişti.
Deklarasyon ile Ege ve Doğu Akdeniz’de tek taraflı adımlardan kaçınılması ve gerilimsiz bir dönem yaratılması amaçlandı. Süreç, başta dışişleri bakanları olmak üzere çeşitli düzeylerde karşılıklı ziyaretlerle sürdürüldü ve güven artırıcı önlemler yoluyla tartışmalı alanlarda sükunet korundu.
Ancak 2025’in ortalarından itibaren karşılıklı eylem ve söylemlerle gerilim yeniden arttı. Yunanistan Ege’de deniz alanlarına ilişkin yeni haritalar yayımladı; Türkiye ise her tür bilimsel araştırma için önceden izin alınmasını içeren NAVTEX’ler (deniz bilgilendirme yayınları) duyurdu.
Yunanistan Savunma Bakanlığı’nın, Ege Denizi’ndeki adalara İsrail’den tedarik edilecek hava savunma füzelerinin konuşlandırılacağını açıklaması ve Türkiye’nin buna sert tepki vermesi de tansiyonu yükseltti.
Zirve öncesinde ise söylemlerin görece yumuşadığı görülüyor. Miçotakis, geçen hafta Foreign Policy dergisine verdiği demeçte, iki ülkenin zorlu sorunları çözemeseler bile gerilimi azalttıklarını ve işleyen bir işbirliği ortamı yarattıklarını söyledi. “(Türkiye ile) ciddi bir gerilim riski görmüyorum. Aramızda açık iletişim hatları var. Bir kriz olduğunda gerilimi düşürmek için yollarımız var” diyen Miçotakis, ciddi bir istikrarsızlık öngörmediğini ifade etti. Ancak Yunanistan’ın Ege’ye ilişkin resmi pozisyonunu gündeme getirmeye devam edeceğini ve ulusal haklardan geri adım atılmayacağını da vurguladı.
Ankara’dan da benzer mesajlar geldi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Ocak ayında yaptığı açıklamada Yunanistan ile sorunların aşılması konusunda ümitli olduklarını, farklılıkların giderilemeyecek unsurlar olmadığını söyledi. Türkiye’nin ve Kıbrıs Türkleri’nin hak ve çıkarlarının gözetilmesi gerektiğini belirten Fidan, mevcut diyaloğun önemine dikkat çekti.
Fidan 9 Şubat’taki demecinde de Miçotakis ve Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgo Gerapetritis’in ilişkileri geliştirme yönünde niyet ve kapasiteye sahip olduklarını söyledi. Bununla birlikte Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias gibi bazı siyasetçilerin iç politikaya yönelik yaklaşımlarının süreci olumsuz etkilediğini ifade etti.
AKP Sözcüsü Ömer Çelik de 9 Şubat’ta yaptığı açıklamada, “Bizim her zaman söylediğimiz; bir, gerginlikten kaçınılsın. İki, Ege bir çatışma alanı değil bir barış gölü olsun” dedi.
Toplantının 2026 başında yapılmasının önemli nedenlerinden biri de, iki ülkeyi çevreleyen geniş coğrafyada çatışmaların ve gerilimlerin sürmesi. Temmuz ayında Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi de önemli bir etken olarak gösteriliyor.
NATO üyeleri Türkiye ve Yunanistan, mevcut küresel ve bölgesel krizler sürerken Ege veya Akdeniz kaynaklı yeni bir krizi gündeme taşımak istemiyor. Miçotakis, “Kendim ve Cumhurbaşkanı Erdoğan adına konuşuyorum. Bölgemizde yeterince olduğunun farkındayız. Mevcut karmaşıklığı daha da artırmamıza gerek yok” dedi.
Türkiye de NATO Zirvesi’nin başarılı geçmesini ve prestiji ile güvenliği açısından önemli sonuçlar doğurmasını istiyor. Bu süreçte Atina ile ilişkilerin gerilimsiz yürütülmesine önem veriliyor. Zirve sonrası yayımlanması beklenen metinlerde, Ege başta olmak üzere tartışmalı alanlarda tek taraflı girişimlerden uzak durulması çağrısının yinelenmesi bekleniyor.
Erdoğan ve Miçotakis’in ayrıca bölgesel ve küresel gelişmeleri ele almaları, özellikle Kıbrıs sorunu hakkında görüş alışverişinde bulunmaları ve düzensiz göç konusunda işbirliğini değerlendirmeleri öngörülüyor.
Ekonomi ve turizmde pozitif gündem
Zirve, ekonomi ve ticaret alanında yeni proje ve fikirlerin ele alınması açısından da önem taşıyor. İki ülke daha önce yıllık ticaret hacmini mevcut yaklaşık 7 milyar dolardan 10 milyar dolara çıkarma konusunda uzlaşmıştı. Bu hedefe ulaşmak için atılacak adımların Ankara’daki toplantıda değerlendirilmesi bekleniyor.
Turizm de iki ülkeyi yakınlaştıran önemli başlıklardan biri. Yunanistan, Türk vatandaşlarının 10 Ege adasını vizesiz ziyaret etmelerine ilişkin kararını uygulamaya devam ediyor. Bu alanda daha fazla işbirliği ve ortak tur girişimlerinin de gündeme gelmesi bekleniyor.
Ayrıca Türkiye ve Yunanistan’ın belirledikleri pozitif gündemin uygulanmasına dönük Ortak Eylem Planı’nın da zirvede ele alınması ve bazı işbirliği metinlerinin imzaya açılması öngörülüyor.
