Tuğgeneral (E) Dr. Cihangir Dumanlı
ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları ile başlayan savaşın 40. gününde ateşkes ilan edildi ve Pakistan’daki ilk barış görüşmeleri sonuçsuz kaldı.
Savaşın ilk 40 gününün değerlendirilmesi, ilerisini kestirmek açısından yararlı olacaktır.
ABD açısından:
Dünyanın en güçlü silâhlı kuvvetlerini kullanan ABD 40 günde siyasal ve askerî hedeflerini gerçekleştirememiştir.
Üst düzey yöneticileri öldürmüş fakat rejimi değiştirememiştir.
İran’ın nükleer yeteneğini ve balistik füzelerini vurmuş fakat tamamen yok edememiştir.
İran’ın koşulsuz teslim olmasını istemiş fakat sağlayamamıştır. Bu amacı artık dile getirmemektedir.
İran medeniyetini yok edeceğini, taş devrine döndüreceğini açıklamış, ancak yapamamıştır. Hürmüz Boğazı’nı açamamıştır. Körfez ülkelerindeki askerî varlığı tehlikeye girmiştir.
İran’ı işgal edemeyen ABD’nin askerî gücünün sınırlarına geldiği görülmüştür.
Rusya ve Çin açıktan olmasa bile İran’ı desteklemiş. ABD’nin korkulu rüyası Rusya-Çin-İran dayanışması oluşmuştur.
ABD güvendiği devletlerden beklediği desteği görememiş, yalnızlaşmıştır.
NATO ve Avrupa ile ilişkileri bozulmuştur. Böylece olması gerekenin tersine dostlarını bölmüş, hasımlarını birleştirmiştir.
Trump yönetimi çelişkili söylem ve eylemleri ile savaşın yönetimi konusunda başarısız bir sınav vermiştir. Trump güvenilirliğini ve saygınlığını yitirmiştir.
14 ölü, 400 yaralı vermiş ve onlarca uçak, İHA ve araç yitirmiştir. Güvendiği F35 uçağı ve G Ford uçak gemisi vurulmuştur.
Petrol fiyatlarının artması ve savaş harcamaları ABD ekonomisine zarar vermiştir. Trump yönetimine muhalefet yükselmiştir.
Bunların karşılığında; yeni silâh sistemlerini deneme ve geliştirme olanağı bulmuş, askerleri savaş deneyimi kazanmıştır. Bunların dışında ABD’nin önemli bir kazancı yoktur.
ABD’nin kayıpları kazançlarından çoktur.
İran açısından:
Dünyanın en güçlü silâhlı kuvvetleri karşısında teslim olmamış, 40 gün direnebilmiştir.
Muhalefet zayıflamış, ortak düşmana karşı ulusal birlik güçlenmiş, özgüven ve savaşma kararlılığı ve istenci (azim ve iradesi) yükselmiştir.
Balistik füze yeteneğini göstermiş ve geliştirme olanağı bulmuştur.
Uranyum zenginleştirme yeteneğini korumuştur.
Buna karşılık; sivil ve asker binlerce yitik vermiş, altyapısı büyük zarar görmüştür.
Deniz kuvvetlerinin önemli bir bölümünü yitirmiştir. Petrol ihracatı kısıtlandığından ekonomisi zarar görmüştür.
İsrail açısından:
İran’ın balistik füzelerini önleyememiş, kentleri ve petrol tesisleri vurulmuştur.
Lübnan’da cephe açarak güçlerini dağıtmış, aynı anda iki cephede savaşma yanlışını yapmıştır.
Lübnan’daki Hizbullah örgütünü zayıflatmış, fakat Beyrut’a girememiştir.
Bunun karşılığında balistik füze savunma sisteminin zayıflıklarını görmüş ve geliştirme olanağı bulmuştur.
Türkiye açısından:
Petrol fiyatlarının artması enflasyonu ve cari açığı artırmıştır.
Arabuluculuk rolünü üstlenememiş, Pakistan’a kaptırmıştır.
Füze savunma yeteneğimizin yetersizliği ortaya çıkmıştır.
ABD’nin İran’daki Kürtleri silâhlandırması o bölgede de Irak ve Suriye’dekine benzer bir Kürt özerk bölgesinin oluşma olasılığını artırır. Terörle mücadelede cephemizin genişlemesine neden olur.
Sonuç:
Yakarıdaki gerçekler dikkate alındığında savaşın 40’ıncı gününde durum üstünlüğü İran’dadır.
Ancak savaş bitmemiş, ateşkes yapılmıştır.
Bir yandan diplomasi devam ederken öte yandan ateşkes ihlâlleri yapılmaktadır.
Büyük Atatürk’ün söylediği gibi savaş salt iki ordu arasında yapılmaz, ulusların maddi ve manevi tüm güçleri ile yapılır. Maddi güç bakımından ABD üstündür ancak Amerikan ulusu yitiklere karşı çok duyarlıdır. Savaş uzar ABD’nin yitikleri artar ve ekonomisi zayıflarsa Amerikan ulusunun savaşa devam kararlılığı azalır, yönetime çekilme baskısı artar ve sahadaki askerlerin savaşma istenci kırılır. Öte yandan ülkesini savunma durumundaki İran’ın savaşma kararlılığı ve istenci artar. Uzayan savaş İran’ın lehine gelişir. Bu nedenle ABD savaşın uzamasını istemez. Kısa zamanda (muhtemelen kasım ayındaki ara seçimden önce) ‘zafer’ ilan edip sonlandırabilir.
Alanda kim kazanırsa kazansın bütün savaşlarda kazanan şu üç Amerikalı general bu savaşta da kazanacaktır:
General Motors,
General Electric,
General Dynamics.
Bu haberin/makalenin tamamı ya da bir kısmı kaynak gösterilmeden yayımlanamaz. Kaynak gösterilse dahi aktif link verilerek kullanılabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayımlayanlar hakkında yasal işlem başlatılır.
