ABD, İran'ın dini lider danışmanının oğlunun geniş kapsamlı yaptırım kaçış filosunu yönettiğini açıkladı
ABD Hazine Bakanlığı, İran ve Rus petrolünü uluslararası yaptırımlardan kaçınarak küresel pazarlara taşıyan gelişmiş bir nakliye imparatorluğuna karşı harekete geçti. Bu adım, 2018'den bu yana İran'la ilgili en büyük yaptırım paketi olarak kayıtlara geçti.
Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), İran rejimine onlarca milyar dolar kâr sağlayan bu geniş ağın bir parçası olan 50'den fazla kişi ve kuruluşu belirledi ve 50'den fazla gemiyi tespit etti.
Bu kapsamlı operasyonun merkezinde, İran Dini Lideri'nin üst düzey siyasi danışmanlarından Ali Şamhani'nin oğlu Muhammed Hüseyin Şamhani yer alıyor. Hazine yetkililerine göre Hüseyin, babasının İran rejiminin en üst düzeylerindeki siyasi bağlantılarını kullanarak devasa bir tanker ve konteyner gemisi filosunu işletiyor.
Şamhani ailesinin nakliye imparatorluğu
Hazine Bakanı Scott Bessent, “Şamhani ailesinin nakliye imparatorluğu, İran rejiminin elitlerinin muazzam bir servet elde etmek ve rejimin tehlikeli eylemlerini finanse etmek için konumlarını nasıl kullandıklarını gözler önüne seriyor” dedi.
Bugün uygulanan 115'ten fazla yaptırım, Trump Yönetimi'nin İran'a yönelik azami baskı kampanyasını başlatmasından bu yana bugüne kadarki en büyük yaptırımlar silsilesi. Bu eylemler, Tahran'ın Amerika Birleşik Devletleri'nin güvenliğini tehdit ettiği bir dönemden kâr elde eden rejim elitlerini hedef alarak Amerika'yı ön plana çıkarıyor.
Gemi sahipleri gizleniyor
Ağ, operasyonlarını gizlemek için karmaşık yöntemler kullanıyor; gemi yönetimi ve operatörlerinde sık sık değişiklikler yaparak mülkiyet izlerini gizliyor. Hossein, iş yaparken yalnızca takma adlar kullanıyor; bunlar arasında “H”, “Hector” ve “Hugo Hayek” de var; ikincisi, Dominika pasaportunda listelenen sahte isim.
Operasyon, son yıllarda ortaya çıkarılan en karmaşık yaptırım kaçakçılığı ağlarından birini temsil ediyor. Filo, İran ve Rus petrol ürünlerini öncelikli olarak Çin'deki alıcılara taşıyan hem petrol tankerlerinden hem de konteyner gemilerinden oluşuyor.
İran limanlarında gemilere ayrıcalık tanınıyor
Hazine Bakanlığı'nın yaptığı incelemeler, ağın gemilerine İran limanlarında yükleme veya boşaltma sırasında ayrıcalıklı muamele yapıldığını ortaya koydu; bu da rejimin üst düzey desteğinin bir göstergesi.
Shamkhani şebekesinin ana operasyonel merkezi, çok sayıda paravan şirketin kurulduğu Birleşik Arap Emirlikleri gibi görünüyor. Önemli bir kuruluş olan Marvise SMC DMCC (eski adıyla Mairin Gemi Yönetimi ve Danışmanlık DMCC), Hossein'in birçok nakliye şirketine yönetim hizmetleri sağlıyor ve kamuoyunda birden fazla şirkete ait olduğu görülen düzinelerce gemiden oluşan bir filoyu gizlice kontrol ediyor.
Petrol taşımacılığının yanı sıra, ağ aynı zamanda askeri malzeme taşımacılığında da rol oynadı. 2024 yılında, Hüseyin'in ağının İran'dan Rusya'ya füze, drone parçaları ve çift kullanımlı mallar gönderdiği ve karşılığında Rus petrolü sevkiyatı yaptığı kamuoyuna açıklandı.
Ağ, yükleme işlemleri sırasında gemi AIS transponderlerini kapatmak ve konşimentolarda kargo bilgilerini yanlış beyan etmek gibi çok sayıda aldatma taktiği kullanmaktadır. Örneğin, Liberya bandıralı BIGLI (IMO 9307047) gemisinin, İran petrokimyasallarını yükleyip daha sonra Çin'e boşalttığı ve belgelerinde olası bir değişiklik belirtisi gösterdiği tespit edilmiştir.
Kara para akladıkları iddia ediliyor
Uluslararası finans düzenleyicilerini belki de en çok endişelendiren konu, milyarlarca dolarlık yasadışı kârı idare etmek için kurulan karmaşık kara para aklama operasyonudur. Hazine belgelerine göre, bu fonlar, İran'a giden izleri gizlemek için tasarlanmış küresel bir paravan şirket ağı aracılığıyla aktarılıyor.
Bu soruşturma, birden fazla ABD hükümet kurumunun koordineli bir çalışmasını temsil ediyor. Dışişleri Bakanlığı, eş zamanlı olarak 20 kuruluşu belirliyor ve 10 gemiyi İran petrol ve petrokimya ürünlerinin ticareti ve nakliyesine karıştıkları gerekçesiyle engellenen mal olarak tespit ediyor.
Bu son eylemler, İran ekonomisinin belirli sektörlerinde faaliyet gösterenleri hedef alan ve İran'a yönelik azami ekonomik baskı kampanyasını başlatan Ulusal Güvenlik Cumhurbaşkanlığı Muhtırası 2'nin uygulanmasının bir parçası olan 13902 sayılı Yürütme Emri uyarınca gerçekleştirildi.
Denizcilik sektörü gözlemcileri, İran’ın petrol ihracatına yönelik uluslararası kısıtlamaları aşmak için yeni yöntemler bulmaya devam ettiğini vurgulayarak, söz konusu soruşturma kapsamında gelişmiş devlet destekli ağlara karşı yaptırımların uygulanmasındaki zorlukların görüldüğünü belirtiyor.
