Beyaz Saray, ABD’nin Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Ukrayna Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Rustem Umerov’un 4 Aralık Perşembe günü Miami’de bir araya geleceğini duyurdu. Görüşme, Witkoff’un 2 Aralık Salı günü Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştirdiği yaklaşık beş saatlik temasın hemen sonrasına denk geliyor.
Kremlin, Moskova’daki buluşmada Ukrayna’daki savaşı sonlandırmaya yönelik herhangi bir uzlaşı sağlanamadığını açıklamıştı. ABD Başkanı Donald Trump ise damadı Jared Kushner’in de katıldığı görüşmeleri “oldukça iyi” olarak nitelese de, “tango yapmak için iki kişi gerekir” diyerek sürecin belirsizliğine dikkat çekti.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybhia, Rusya’nın “kan dökülmesine son vermesi gerektiğini” belirterek Putin’i “dünyanın zamanını boşa harcamakla” suçladı. Trump ise bir muhabirin Witkoff ve Kushner’in Putin’in gerçekten savaşı bitirmek istediğine inanıp inanmadığı yönündeki sorusuna, “Onların izlenimi bu yöndeydi” yanıtını verdi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de 3 Aralık Çarşamba günü yaptığı açıklamada, ABD ile Ukraynalı müzakereciler arasında “önümüzdeki günlerde” bir görüşme olacağını duyurmuş ve “dünyanın şu anda savaşı sona erdirmek için gerçek bir fırsat olduğunu hissettiğini” söylemişti. Zelenskiy, müzakerelerin Rusya’ya baskı artırılarak desteklenmesi gerektiğinin de altını çizdi.
ABD–Rusya temasları, Washington’ın Ukrayna ve Avrupa liderleriyle yaptığı görüşmelerin ardından gerçekleşti. Bu görüşmelerde, hazırlanan barış taslağının Rusya’nın taleplerine fazlaca dayanması konusunda soru işaretleri dile getirilmişti.
Putin’in dış politika danışmanı Yuri Ushakov, ABD’nin bazı önerilerinin “az çok kabul edilebilir” olduğunu, bazılarının ise Putin tarafından açık şekilde eleştirildiğini belirtti. Ayrıntı paylaşmayan Ushakov, Moskova ile Kiev arasında iki temel anlaşmazlığın sürdüğünü vurguladı: Rusya’nın işgal ettiği Ukrayna topraklarının geleceği ve Kiev’e sağlanacak güvenlik garantileri.
Kiev ve Avrupa başkentleri, olası bir barış anlaşması sonrası Rusya’nın yeniden saldırmasını engellemenin en etkili yolunun Ukrayna’nın NATO üyeliği olduğunu savunuyor. Ancak Rusya bu ihtimale kesin bir dille karşı çıkarken, Trump da Kiev’in ittifaka alınmasına sıcak bakmadığını birçok kez dile getirmişti. Kremlin, 3 Aralık Çarşamba günü Ukrayna’nın NATO’ya katılma ihtimalinin “kilit bir konu” olarak gündemde olduğunu açıkladı.
Ushakov, Rusya’nın müzakere pozisyonunun son dönemde savaş alanında elde ettiği kazanımlar nedeniyle güçlendiğini öne sürdü. Putin, ABD ziyareti öncesinde askeri üniformasıyla komuta merkezinde görüntülenmiş, Ukrayna'nın doğusundaki stratejik Pokrovsk şehri ve çevresinde ilerleme talep eden komutanlardan brifing almıştı.
ISW verilerine dayanan AFP analizi, Rus güçlerinin Kasım ayında Ukrayna topraklarının yaklaşık 701 kilometrekarelik kısmını ele geçirdiğini ve şu anda ülkenin yüzde 19,3’ünü kontrol ettiğini gösteriyor. Pokrovsk'ta çatışmalar sürüyor ancak Moskova, askeri ilerleme mesajlarının Washington’da duyulduğunu düşünüyor.
Kremlin, Putin’in Amerikalılarla “gerektiği kadar” görüşmeye hazır olduğunu belirtirken, Moskova–Washington ilişkilerinde temas artarken Avrupa ile ilişkilerde gerginliğin derinleştiği yorumları öne çıkıyor. Putin, Avrupa’yı ABD ile ilişkileri sabote etmeye çalışmakla, kabul edilemez talepler ileri sürmekle suçladı. İngiltere ise Putin’in açıklamalarını “barış konusunda ciddi olmayan bir başkanın Kremlin zırvaları” olarak nitelendirdi.
NATO dışişleri bakanları 3 Aralık’ta Brüksel’de toplanırken, Genel Sekreter Mark Rutte görüşmelerin olumlu bir gelişme olduğunu ancak Ukrayna’nın “mücadeleyi sürdürebilmek için en güçlü konuma getirilmesi” gerektiğini vurguladı.
Bu süreçte Avrupa Birliği, Rus gazından tamamen bağımsız hale gelmeyi hedefleyen bir anlaşmaya vardı. Buna göre, Rusya ile uzun vadeli boru hattı gaz sözleşmeleri Eylül 2027’den, LNG sözleşmeleri ise Ocak 2027’den itibaren yasaklanacak. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, kararı “yeni bir dönemin başlangıcı” olarak nitelendirdi. AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen de “Artık şantaj yok, Putin’in piyasayı manipüle etmesine izin yok” diyerek mesaj verdi.
Komisyon ayrıca Ukrayna’nın savaş sürecindeki askeri ve temel hizmet ihtiyaçlarını finanse etmek üzere 90 milyar avroluk bir kaynak oluşturulmasını öneriyor. Ukrayna Başbakanı Yulia Svyrydenko, bu desteğin ülkenin önümüzdeki iki yıllık finansman ihtiyacının üçte ikisini karşılayacağını belirterek memnuniyetini dile getirdi.
