ABD Ege’de Yunanistan’la birlikte yurdumuzu batıdan kuşatma planını Kıbrıs’a genişleterek güneyimizi de kuşatmaktadır.
ABD Dışişleri Bakanlığı (State Department)’nın resmî sitesinde açılanan bilgilere göre[1] ABD Kıbrıs Cumhuriyeti, (Republic of Cyprus: ROC) olarak tanıdığı Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ni (GKRY) bölgesel istikrar, güvenlik ve refah açılarından önemli bir ortak olarak görmekte ve ilişkilerini genişletmektedir.
Bu kapsamda;
2018 yılında ABD ile GKRY arasında güvenlik işbirliği konusunda niyet mektubu imzalanmış;
2020’de ABD’de Doğu Akdeniz Güvenlik ve Enerji Birliği Yasası çıkartılmıştır. Bu yasadan sonra ikilinin güvenlik ilişkileri genişletilmiştir.
GRRY askerleri ABD’nin askerî eğitim ve öğretim programına (IMET) dâhil edilmiştir.
2020’de GKRY ABD askerlerinin ülkesinde konuşlanmasını desteklemiştir.
ABD GKRY’ye liman güvenliği eğitim merkezi için 5 milyon dolar bağış yapmıştır.
GKRY’nin Washington Deniz Ataşesi ABD tarafından akredite edilmiştir.
İkili arasında ortak tatbikatlar, liman ziyaretleri ve üst düzey ziyaretler yapılmaktadır.
ABD GKRY’ye 1987’den beri uyguladığı silâh ambargosunu 2022’de kaldırmıştır.
İkili arasında imzalanan “Karşılıklı Savunma İşbirliği Yol Haritası Anlaşması”na göre ABD GKRY’nin silâhlı kuvvetini donatacak ve eğitecek, buna karşılık GKRY coğrafyasından yararlanacaktır.
İkili, arasındaki askerî ilişkiler derinleşerek devam etmektedir.
ABD’nin İran’a saldırısında ABD, İngiliz ve Fransız gemileri GKRY limanlarından yararlanmıştır.
Değerlendirme
ABD’nin GKRY’yi Kıbrıs Cumhuriyeti (Rebuplic of Cyprus-ROC) olarak tanıması Türk tarafını yok sayarak Ada’daki gerçekleri görmezden geldiğini göstermektedir.
ABD Yunanistan’la yaptığı karşılıklı Savunma İşbirliği Anlaşması ile Selanik ve Kavala’daki deniz üslerine ilave olarak Dedeağaç’ta deniz ve hava üssü, Larissa’da hava üssü, Stevanoviç’te helikopter üssü, Girit Souda Körfezi’nde deniz üssü kurmuş, böylece Ege’de yeni komşumuz olmuştur (MDN Eylül 2022). ABD yukarıda belirtilen eylemleri ile bu kuşatmayı Kıbrıs’a doğru genişletmektedir.
Kıbrıs ABD için askerî ve ekonomik olarak iki bakımdan önemelidir.
Soğuk Savaştan sonra Orta Doğu Rusya ile rekabet alanı olmaktan çıkınca ABD’nin Orta Doğu’ya ilgisi artmış ve eylemli hâle gelmiştir. İki Körfez Savaşı (1991 ve 2003), Afganistan’ın işgali, Suriye’de iç savaş çıkartması, Arap Baharı adı altında rejimlerin değiştirilmesi, Filistin’e karşı eylemli olarak İsrail’in yanında yer alması, son olarak İran’a saldırması ABD’nin Orta Doğu’ya ilgisini göstermektedir. Bu ilgi büyük olasılıkla önümüzdeki on yıllarda devam edecektir.
Orta Doğu’da yapılabilecek askerî bir harekât için Kıbrıs uygun bir ileri yığınaklanma bölgesi (staging area) ve lojistik üssü olmaya elverişlidir. Ada’dan kalkacak uçaklar ve atılacak füzeler bölgedeki önemli hedefleri vurabilir. Lojistik destek daha kısa mesafeden yapılabilir.
Doğu Akdeniz’deki zengin hidrokarbon kaynaklar bölgeye ekonomik gözle bakan ABD’nin iştahını artırmaktadır. Kaynakları işletecek ABD sondaj gemilerinin güvenliğini sağlayacak savaş gemileri Ada’daki üslerden rahat hareket edebilir.
ABD GKRY’ye verdiği açık askerî destekle yakın zamana kadar sürdürdüğü Kıbrıs sorununda tarafsızlık politikasını Rum tarafı lehine değiştirmiş, açıkça Türkiye’nin karşısında bir taraf konumuna gelmiştir. İleride TSK Güney Kıbrıs’a bir harekâta girişmek zorunda kalsa karşısında Amerikan askerlerini bulacaktır.
ABD GKRY askerî yakınlaşması Kıbrıs sorunun çözümünü daha da zorlaştırır, arkasına ABD desteğini alan Rum-Yunan ikilisinin daha uzlaşmaz bir tutum takınmasına neden olur. ABD’nin GKRY’ye askerî desteği aynı zamanda adada silâhlanma yarışını tetikler. Ulusal çıkarlarımıza aykırıdır.
ABD GKRY askerî yakınlaşması ABD ile mevut sorunlarımıza yeni boyut kazandırmaktadır. Bu girişim rutin kınama mesajları ile kanıksanamayacak kadar önemlidir. Türkiye, ABD-GKRY askerî işbirliğine daha sert tepki göstermeli, KKTC’nin bağımsız bir devlet olarak uluslararası tanınmasına öncelik vermeli, ABD’nin coğrafyamızdan yararlanma izinlerini iptal etmeli ve KKTC’deki askerî varlığını artırmalıdır.
[1] https://2021-2025.state.gov/countries-areas/cyprus/
Bu haberin/makalenin/çevirinin tamamı ya da bir kısmı kaynak gösterilmeden yayımlanamaz. Kaynak gösterilse dahi aktif link verilerek kullanılabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayımlayanlar hakkında yasal işlem başlatılır.
