TBMM'de kabul edilerek yasalaşan ve kamuoyunda “12'nci Yargı Paketi” olarak bilinen düzenleme Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kanun, miras davaları, idari yargı, dolandırıcılık suçları ve genetik verilerin saklanmasına ilişkin önemli değişiklikler içeriyor.
7589 sayılı kanunla icra ve iflas işlemleri, idari yargı, hâkim ve savcı yardımcılarının eğitimi, dolandırıcılık suçları, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve hukuk yargılamalarına ilişkin çeşitli düzenlemeler hayata geçirildi. Düzenlemeye göre, taşınmazın tüm maliklerinin mirasçı olduğu ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı ortaklığın giderilmesi davalarında ilk açık artırmaya yalnızca mirasçılar katılabilecek. İlk ihalede teklifler taşınmazın tahmini değeri üzerinden verilecek. İhale bedelini süresinde ödemeyenler ise teklif ettikleri tutarın yüzde 5'i oranında idari para cezasıyla karşılaşacak.
Tek hâkimle görülecek davaların kapsamı genişletildi
Kanunla, konusu 486 bin lirayı aşmayan bazı iptal ve tam yargı davalarının tek hâkim tarafından karara bağlanmasının önü açıldı.
Öğrencilerin not, sınıf geçme, yurt, kredi ve burs işlemleri ile kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman, izin işlemleri ve uyarma cezalarına ilişkin davalar da bu kapsamda değerlendirilecek. Ancak okuldan uzaklaştırma veya ilişik kesme sonucunu doğuran disiplin cezalarına ilişkin davalar tek hâkim uygulamasının dışında bırakıldı.
İlginizi çekebilir:
Araç muayenesinde yeni dönem başlıyor
Bazı kararlarda temyiz yolu kapatıldı
Tek hâkim tarafından görülen davalar, yabancılar ve uluslararası koruma mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklar ile yalnızca vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin bazı kararlar için Danıştay'a temyiz başvurusu yapılamayacak.
Kanun, dolandırıcılık suçuna iştirak eden ve katkısı yalnızca banka hesabı, kredi kartı, ödeme aracı veya kripto varlık hesabının kullanılmasına imkân sağlamakla sınırlı kalan kişiler için cezanın yarı oranında indirilmesini öngörüyor.
Yasanın yürürlüğe girmesinden önce bu suçlardan hüküm giyen ve dosyaları kanun yolu incelemesinde bulunan bazı sanıkların dosyaları yeniden değerlendirilmek üzere ilk derece mahkemelerine gönderilecek. İnfaz aşamasındaki bazı hükümlüler ise mağdurun zararını altı ay içinde tamamen gidermeleri halinde etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecek.
Genetik veriler için 20 yıllık saklama süresi
Yeni düzenlemeyle ceza soruşturması ve kovuşturması kapsamında elde edilen genetik inceleme sonuçları, kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sistemde muhafaza edilecek.
Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararlarında bu veriler silinecek. Diğer durumlarda ise mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl sonra imha edilecek. Ayrıca ilgili kişiler, verilerin saklanmasını gerektiren nedenlerin ortadan kalkması halinde kayıtların silinmesini talep edebilecek.
İşkence ve kötü muamele suçlarında HAGB uygulanmayacak
Kanunla hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulaması da yeniden düzenlendi. Buna göre, iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasını gerektiren suçlarda, belirli şartların sağlanması halinde HAGB kararı verilebilecek.
Ancak işkence, eziyet ile kamu görevlilerinin görevleri sırasında işlediği kötü muamele suçlarında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı uygulanmayacak. HAGB kararlarına karşı ise istinaf, belirli hallerde de temyiz yoluna başvurulabilecek.
Kanuni faiz hesaplamasında yeni yöntem
Düzenlemeyle, sözleşmelerde faiz oranının belirlenmediği durumlarda uygulanacak kanuni faiz oranı da yeniden belirlendi. Buna göre kanuni faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont faiz oranının yüzde 80'i esas alınarak hesaplanacak.
Yılın ilk altı ayında reeskont faiz oranında 5 puan veya daha fazla değişiklik yaşanması halinde, yılın ikinci yarısında güncellenen oran uygulanacak.
Hukuk davalarında duruşma aralıklarına sınır
Kanun, hukuk yargılamalarında duruşmalar arasındaki sürenin üç ayı aşmamasını temel kural haline getirdi. Ancak bilirkişi incelemesinin uzaması ya da başka bir mahkeme aracılığıyla işlem yapılması gibi zorunlu hallerde hâkim, gerekçesini belirtmek kaydıyla daha uzun bir süre belirleyebilecek.
Düzenlemede yer alan elektronik satış ve uzaktan duruşmaya ilişkin bazı hükümler üç ay sonra yürürlüğe girecek. Kanunun diğer hükümlerinin büyük bölümü ise Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte yürürlüğe girdi.
